244 LAND- EN VOLK-STUDIËN IN HET NOORDEN VAN ONS LAND. 
die den steenen vorm en slijping geeft door ze in stroomend water 
tegen elkander te laten schuren , niet onaannemelijk vond , kwamen 
verscheidene geologen toch spoedig op een anderen uitleg , die beter 
met het hoe en het waar van hun voorkomen in overeenstemming is 
en op de werking van door wind bewogen zand berust, ’t Was , z. a. 
v. calker zegt, een verklaring die als ’t ware in de lucht zweefde, 
nadat tilghman uit Philadelphia op de Weener wereldtentoonstelling 
(1873) zijn manier vertoond had om glas, steen en metaal te slijpen, 
door tegen de voorwerpen krachtig stofwolken van kwartszand te 
blazen. 1 De S. kwam zelf op dit denkbeeld, toen hij tusschen Vries 
en Zuid-Laren een zoodanigen steen vond , terwijl een hevige wind 
het lichte zand over de heide blies. 
Men vindt in de verhandeling uitvoerig uiteengezet wat deze op- 
vatting waarschijnlijk maakt. Daarvan zij alleen aangestipt , dat vooral 
de grootere steenen doorgaans naar dezelfde hemelstreek gekeerd lig- 
gen en wel zóo , dat ze in de richting van de meest heerschende 
winden (N.W. — Z.O.) geslepen schijnen , en dat voorts de »Kanten- 
geschiebe” in ’t Noordduitsche laagland slechts gevonden worden op 
plaatsen , waar door wind beweegbaar zand aan de oppervlakte ligt. 
Ook in andere werelddeelen heeft men dergelijke steenen gevonden , 
waarvan slijping en gedaante ’t beste uit de werking van zandstormen 
konden verklaard worden , terwijl men ten slotte heeft aangetoond 
dat deze vormingen met behulp van »Sandgeblase” kunnen worden 
nagebootst. 
Van denzelfden schrijver zij uit de twee eerste stukken nog ver- 
meld: 1°. eene mededeeling over » mergelknollen”, (in Friesland »bilt- 
kluiten”, in Overijssel »mennekens” geheeten, Duitsch: »Lössmannchen”) 
die in ’t N.W. der provincie Groningen tamelijk verspreid zijn en 
wier vormen (door afbeeldingen opgehelderd) en wijze van ontstaan 
beschreven worden ; en 2°. de eveneens door platen opgehelderde uit- 
komsten van 55 grondboringen , tusschen Noordbroek en Delfzijl uit- 
gevoerd , ten behoeve van den aanleg van den Noordoosterlokaal- 
spoorweg, die laatstgenoemde havenplaats met Zwolle verbinden zal. 
Hoewel die boringen niet dieper gaan dan van S l / 2 — 11 M. beneden 
N. A. P. — alles nog alluvium — wordt daardoor toch de bodem 
der provincie weer iets beter bekend. 
Van de hand van prof. J. ritzema bos vindt men een lezenswaardig 
1 Vgl. Alb. der Nat., Jaarg. 1873, bladz. 346. 
