250 LAND- EN VOLK-STUDIËN IN HET NOORDEN VAN ONS LAND. 
van Financiën ontvangen , waarin alle schorren en aanwassen (op grond 
van art. 538 van den Code Napoleon) voor staatseigendom werden 
verklaard. Procedures waren hiervan het gevolg en een 30-jarige 
stilstand in het landaanwinnen , dat eerst in 1873 hervat werd, nadat 
de toenmalige Minister van Financiën verklaard had, van rechtsvorde- 
ringen af te zien, die gegrond waren op het Fransche recht van 1811. 
Eindelijk komen hierbij , wat de zeezijde betreft , de inpolderingen , 
die ’t gevolg waren van de afsluiting van de Hunse of het Reitdiep. 
Deze , waardoor de afwatering van de stad en een groot deel der 
provincie aanzienlijk verbeterd is, reeds in 1601 voorgesteld en in 
1808 opnieuw beraamd, kwam in 1877 tot stand. Met 50 H.A. 
inbegrepen, reeds in 1805 en 1819 ingepolderd , zijn dientengevolge 
1410 hectaren grond aangewonnen. 
Alles tezamen genomen is de provincie Groningen, die in 1889 
een oppervlakte van 234.384 H.A. besloeg, in de 19 de eeuw aan de 
zeezijde vergroot met 11112 — 74 — 10 H.A. , d. i. met bijna 5 pet. 
’t Productievermogen der provincie is bovendien in de afgeloopen 
eeuw nog op andere wijzen vermeerderd. Vooreerst zijn gi'onden voor 
de cultuur geopend, die vroeger door binnenwateren bedekt werden. 
Behalve de vijf nog bestaande: het kleine Lijskemeer, het Schild- 
(309 H.A.) , het Foksholster- (85 H.A.), het Leekster- ( 1 9 1 A H.A.) 
en het Zuidlaardermeer (743£ H.A.), waarvan de twee laatste ge- 
deeltelijk tot Drenthe behooren , waren er anno 1800 nog dertien 
andere meren (’t grootste hiervan was het Huningameer met 400 H.A.) , 
die tezamen een oppervlak van 713 H.A. besloegen, doch in den 
loop der eeuw tot land zijn geworden. Niet alle zijn opzettelijk uit- 
gemalen; sommige zijn, ten gevolge van den vooral in de tweede 
helft der eeuw veel verbeterden waterafvoer , droog gevallen , of zooals 
de eigenaardige uitdrukking luidt: afgetapt. Opmerkelijk is daarbij 
de medewerking van de heerschende winden , die , meest uit het westen 
waaiende , de langzaam kleiner wordende meren in oostelijke richting 
verschuiven. 
De stoffen , die door af kabbeling aan den oostelijken oever worden 
ontnomen, verplaatsen zich naar het midden en maken de diepste 
gedeelten minder diep. Hoe meer zich het water naar ’t oosten uit- 
breidt , des te meer wordt de bodem in ’t midden opgehoogd en de 
kom vlakker , schotelvormiger. Spoedig werkt nu ook de plantengroei 
mede : naarmate ’t meer ondieper wordt , breidt zij zich van de kanten 
