254 
PROEVEN MET DOORLOOPENDEN HERSENARBEID 
leerlingen waren ingespannen bezig , zóó zelfs , dat de onderwijzers 
zelden zulk een ijver konden constateeren. 
Door de onderwijzers werden de volgende aanteekeningen gemaakt : 
6e Klasse: le dag, geen algemeene opmerkingen; 
2e dag, meer gelijkmatige arbeid; bet laatste kwartier gekenmerkt 
door eenige vermoeidheid ; 
3e dag, geen opmerkingen; 
4e dag, eveneens en minder vermoeidheid dan op den 2en dag; 
5e dag , geene opmerkingen ; 
5e Klasse: le dag, geen opmerkingen; 
2e dag , idem , echter na afloop van het werk klachten over scheme- 
ring voor de oogen , pijn in den rug, stijven nek, kramp in de vingers ; 
3e dag, klachten over traanoogen en schemering voor de oogen;. 
4e dag , geene algemeene opmerkingen ; 
5e dag, idem. 
De stoornissen , die onder het werk plaats grepen , bestonden in 
het ontvangen van nieuwe schrijfbehoeften , of ook wel, dat de leer- 
lingen afgeleid werden door eene of andere lichamelijke oorzaak. 
Tusschen de verschillende dagen kon geen duidelijk onderscheid opge- 
merkt worden in het aantal stoornissen , terwijl de invloed van die 
stoornissen op den geleverden arbeid bijna niet te bespeuren viel. 
De gevolgde methode gaf weinig moeilijkheden ; alleen was de 
indeeling in 5 minuten in de 6e klasse minder nauwkeurig dan in 
de 5e, een gevolg van het gebruik van een ander horloge zonder 
secondewijzer, omdat het eerste was blijven stilstaan. Toch vervielen 
daarvan de nadeelige gevolgen , wanneer men tijdperken van 10 minuten 
aannam. 
Wanneer dr. oort nu verder de gemaakte rekenfouten buiten aan- 
merking laat en meer let op den verrichten arbeid in den vooraf 
bepaalden tijd , dan komt hij , wat de rekensnelheid aangaat , tot het 
resultaat, dat de leerlingen der 6e klasse gemiddeld per uur 10441 
optellingen en die der 5e klasse 7332 optellingen verrichten. Hierbij 
rijst de vraag : Is dit verschil een gevolg van leeftijd , of van meerdere 
vermoeidheid? Belangwekkend is het kennis te nemen van hetgeen 
daarover in het proefschrift wordt medegedeeld , ook in verband met 
de eveneens aangehaalde aanteekeningen , ontleend aan proefnemingen 
door andere geneeskundigen verricht, zoo o. a. de resultaten van 
proefnemingen door kraepelin genomen op volwassenen , die gedurende 
een langer tijdsverloop dan 5 dagen, al of niet onder den invloed 
