VEEN- EN BOSCHPLA.NTEN . 
259 
brengen, dan is zij wel genoodzaakt de zwammen zelve aan haar 
behoeften dienstbaar te maken. 
Dit geschiedt nu in het groot en zeer algemeen ; zóó algemeen dat 
de soorten, die zich door middel van zwammen voeden, allicht veel tal- 
rijker zijn dan die, welke dit niet doen. Er vindt een samenleving 
of symbiose plaats. In den regel is deze beperkt tot de buitenste 
lagen der wortels. Hier vindt men , al naar gelang der soorten , in 
of tusschen of rondom de wortelcellen , een fijn weefsel van zwam- 
draden , dat met die cellen voortleeft en voortgroeit en wel zóó , 
dat noch de wortel , noch de zwam daardoor wordt benadeeld , maar 
dat veeleer alles er op wijst, dat beide, overigens zoo geheel ver- 
schillende gewassen , uit die verbinding voordeel trekken. De zwam- 
men nemen dan op hun gewone wijze het voedsel uit de veenmassa 
op maar stellen een deel , en allicht een zeer groot deel , daarvan 
ter beschikking van de plant, in wier wortels zij bescherming en waar- 
schijnlijk nog andere voordeelen voor hun groei aantreffen. Door deze 
voedselbron is de bloemplant dan ontslagen van de noodzakelijkheid 
van een sterker waterstroom of, juister gezegd, van het destilleeren 
of filtreeren van groote watermassa’s om daaruit de geringe hoeveel- 
heden opgeloste stoffen achter te houden. Alles, wat voor die bewer- 
kingen dient, kan dus veel vereenvoudigd worden en dit geeft den 
veenplanten haar eigenaardig type. 
Om dit type goed te kunnen beoordeelen , moeten wij dus de 
verschillende factoren van den waterstroom nauwkeurig nagaan. Voorop 
staat de verdamping , die wederom afhangt van de grootte , den bouw 
en de scheikundige samenstelling der bladeren. Dunne en teere bla- 
deren verdampen sterk ; wijde luchtbolten en veel huidmondjes be- 
vorderen de uitwaseming , maar een vermeerdering der concentratie 
van het celsap , b.v. door opgeloste suikers , vermindert het waterverlies. 
Dan komt het druppelen, dat bij vele laagblijvende gewassen een niet 
te versmaden hulpmiddel van afscheiding van vocht is. De anorganische 
stoffen , door al dit water uit den grond aangevoerd , en die vooral 
in de bladeren achterblijven, zijn deels nuttige, deels meer of min 
onverschillige; hun hoeveelheid leert men kennen uit bepalingen der 
asch , hun aard uit de asch-analyses. Bij akkerplanten zal dus deze 
asch in ’t algemeen een andere zijn dan bij veengewassen. Eindelijk 
komen de wortels zelve, hun lengte, groei en vertakking, hun rijk- 
dom aan wortelharen en bovenal hun zwambekleedsel zelf, dat meestal 
inwendig maar bij vele onzer woudboomen ook uitwendig is. 
