260 
VEEN- EN BOSCH PLANT EN. 
Een groot deel van den bouw en het leven der planten hangt dus 
innig met deze voedingsquaestie samen en het zal niet mogelijk 
zijn onze schets uitvoeriger uit te werken , zonder in allerlei bizon- 
derheden van dit leven te treden. Ook zal het noodig zijn tal van 
plantensoorten als voorbeelden aan te halen ; maar gelukkig zijn de 
soorten , die stahl bij voorkeur bestudeerd heeft , over het algemeen 
zoodanige, als ook bij ons meer of min algemeen voorkomen. Daarbij 
komt, dat een sterke aanpassing aan het leven in veen- of bosch- 
grond de planten een zoo eigenaardig aanzien verleent , dat zij daar- 
door bizonder in het oog loopen en van oudsher bizonder de aan- 
dacht getrokken hebben. Ik hoop dus mijne voorbeelden grooten- 
deels aan zeer bekende soorten te kunnen ontleenen. 
In ons veentje in den Amsterdamschen botanischen tuin vindt een 
heftige strijd voor het leven plaats. De eene soort breidt zich uit , 
andere verdwijnen. Daarbij schijnt voorloopig vooral de waterstand 
beslissend. Op te natte plekken is de veenbes ( Vaccinium Oxycoccos ) , 
ofschoon zij er in groote zoden geplant was, geheel verdwenen. Aan 
den rand, boven het water, groeit dezelfde soort echter welig en 
zou zij jaarlijks vol bessen zijn , zoo er geen kraaien en lijsters waren 
om die weg te pikken. Het wollegras ( Eriophorum angustifolium) , reeds 
boven genoemd, stond toevallig als kleine stukjes wortelstok in de 
in ’t begin gebruikte zoden ; thans woekert het overal en belooft 
dit jaar rijk te bloeien en zijn wollige aartjes te vertoonen , maar 
te welig om aan andere soorten de noodige ruimte te laten. Evenzoo 
woekeren de paardestaarten ( Equisetum palustre ), die telken jare zooveel 
mogelijk uitgeroeid worden, — natuurlijk zonder blijvend gevolg. 
Enkele Orchideeën groeien goed, andere kwijnen ; Wintergroen (Pyrola 
rotundifolia ) behoort lot de moeilijkste soorten, enz. Al deze ver- 
schijnselen hangen op in ’t oog loopende wijze , zooals reeds gezegd 
is, met den waterstand samen en het is thans waarschijnlijk, dat 
die waterstand rechtstreeks op het leven der zwammen en vooral 
der wortelbewonende zwamdraden en eerst middellijk op de eigenlijke 
veenplanten werkt. Want Wollegras en Paardestaart hebben geen 
zwamwortels en hoe meer de wortels de zwammen noodig hebben , 
des te moeilijker is hunne cultuur. Trouwens dit komt ook bij tuin- 
en potcultuur van allerlei soorten uit , zooals b. v. de aard-orchi- 
deeën en wolfsklauwen ons leeren. 
De zwamwortels of mycorrhiza s k< men in twee verschillende typen 
voor. Meestal leven de zwamdraden binnen in de wortels } in enkele 
