268 
VEEN- EN JiOSCFI PLANTEN. 
cinium Myrtillus en V. Oxycoccos ) vergeleken met een oogst van graan , 
of van maïs of van bieten. Voor die productie is echter niet alleen 
de ontleding van koolzuur, maar ook de verwerking van aanzienlijke 
hoeveelheden anorganische stoffen noodig, zoowel voor het maken van 
eiwit en protoplasma, als voor de binding der organische zuren, de 
osmotische stoffen in het celvocht en tal van andere scheikundige 
omzettingen. Al deze stoffen moeten uit den grond komen en door 
den waterstroom omhoog gevoerd worden. Groote, dunne, snel ver- 
welkende bladeren , met overdag wijd geopende , oppervlakkig liggende 
huidmondjes aan beide zijden, zijn een doorloopend kenmerk. Is de 
lucht te vochtig voor de verdamping, dan wordt deze weldra door 
de afscheiding van druppels vocht vervangen. In de bladeren ontstaat 
uit het koolzuur zeer veel zetmeel en nagenoeg geen suiker , d. w. z. 
de concentratie van het celvocht wordt zoo laag mogeljjk gehouden , 
om ook daardoor de verdamping te bevorderen. De waterstroom is 
op warme zomerdagen dan ook een geweldige en men kan stellen , 
dat op een enkelen dag zooveel water door zulk een plant stroomt , 
als overeenkomt met de helft van haar geheele gewicht. Alle water 
zou dus in twee dagen kunnen ververscht worden. Een maïsplant be- 
reikt dikwijls twee meter hoogte en meer en weegt veel meer dan 
een kilogram ; de arbeid , die zij doet om haar anorganische stoffen 
te verkrijgen, komt dus overeen met het omhoog voeren van een ge- 
wicht van een half kilogram tot 1 a 2 meters hoogte , eiken dag. 
Maakt men zich een voorstelling, hoe groot deze hoeveelheid arbeids- 
vermogen is, in vergelijking met den bouw en de overige levensver- 
richtingen eener plant dan kan men zich tevens een denkbeeld 
maken van wat de veen- en boschplanten zich besparen , door de 
slavernij , waarin zij de zwammen houden. 
De anorganische stoffen , die de akkerplanten uit den grond op- 
nemen , zijn voornamelijk de stikstof bronnen , dus het salpeter en de 
zouten van het aufmoniak. Deze spelen de hoofdrol en men kan vrij- 
wel stellen dat , als er van deze genoeg opgezogen worden , er van 
de overige van zelf ruim genoeg in het opgeslorpte water aanwezig 
is. Hoogstens zou de kali een afzonderlijke beschouwing kunnen ver- 
eischen. Onderzoekt men nu het sap van verschillende soorten van 
planten , dan vindt men , dat akkerplanten in den regel aan salpeter 
rijk zijn, veen- en boschplanten echter uiterst arm. Wij nemen daar- 
bij aan , dat de ammoniakzouten in salpeterzure zouten worden 
omgezet; zij hoopen zich niet op. Dit verschil schijnt zeer algemeen 
