270 
VEEN- EN BOSCHPLANTEN. 
parasitisme , of ten minste van saprophytisme , mag worden beschouwd. 
Of men nu zeggen wil , dat de hoogere planten parasietisch leven 
op de zwammen , dan wel dat zij door de symbiose zich deelgenoot 
hebben gemaakt in de saprophytische levenswijze dezer laatste, is 
mij onverschillig ; zeker is het dat zij haar anorganisch voedsel op 
een geheol andere wijze opnemen dan de gewassen op humus-arme 
gronden. Eigenlijk zijn de aard-orchideeën al halve saprophyten , want 
zonder den afval van andere planten kunnen zij niet leven ; die afval 
is voor hen de eenige bron voor hunne anorganische bestanddeelen. 
Zij vormen als het ware een overgang tot de parasieten aan de eene 
on do bleekgele saprophyten aan de andere zijde. Deze laatste vormen 
de meest typische voorbeelden. Het stofzaad onzer bosschen ( Mono - 
t.ropa hypopitys ) en het vogelnestje ( Neottia Nidus avis ) kunnen als 
de beste voorbeelden aangehaald worden. Zij voeden zich geheel 
door middel van zwammen ; trouwens hun weinige , korte , dikke , 
zwak vertakte wortel toonen dit reeds duidelijk aan. Reeds als zij 
ontkiomen worden zij door zwamdraden omsponnen ; elk kiemplantje 
vormt dan het middenpunt van een dicht kluwen. Van alle zijden 
ziet men de zwamdraden in hun weefsel binnendringen , niet 
om hen te dooden , doch juist tot krachtiger groei. Monotropa en 
Neottia hebben beide geen of nagenoeg geen bladeren ; zij ontvangen 
dus van de zwammen niet alleen het anorganische maar ook al het 
organische voedsel dat zij noodig hebben. Zij vormen als het ware 
het eindpunt van een reeks , waarvan de gewone groene aard-orchi- 
deeën den aanvang uitmaken. 
Voor parasieten geldt hetzelfde. De ratelen of Rhinanthus parasi- 
teeren op grassen en allerlei andere planten; zij zuigen zich aan 
hunne wortels door middel van zuigworteltjes vast. Toch zijn zij 
groen en klaarblijkelijk nemen zij uit de andere planten alleen het 
organische voedsel. Zij hebben dus geen zwam wortels noodig en 
missen deze dan ook. Deze groene parasieten vormen dan den over- 
gang tot de bremrapen of Orobanche's , die uit hun voedsterplant ook 
al hun organisch voedsel opnemen. Zoo zijn dus naar alle waarschijn- 
lijkheid èn parasitisme èn saprophytisme slechts zeer bizondere ge- 
vallen van den algemeenen leefregel der veen- en boschplanten . het 
opslorpen der organische bestanddeelen van het voedsel door middel 
van symbiose met zwammen. 
