IETS OVEll EEN BOEK EX OVEK EEN BOEKJE. 
285 
van ruim 200 pagina’s druk wordt de welwillende belangstelling van 
de lezers van ons » Album” gevraagd. 
Van bijna alle deelen , die een zaad samenstellen , kent men hunne 
ontwikkeling en den oorsprong der verschillende cellenlagen voldoende, 
maar dit geldt niet van die van de zaadhuid. De schrijvers onzer 
leer- en handboeken hebben aan dat plantendeel gewoonlijk weinig 
aandacht geschonken , alleen in de anatomische atlas van tschirch 
en oesterle is de ontwikkelingsgeschiedenis te vinden van vele zaden 
van pharmaceutische planten. Dit bezwaar voor de beoefenaars der 
plantkunde in ’t algemeen , en der pharmaceutische botanie in ’t bij- 
zonder heeft dr. attema weggenomen , door ons in zijn proefschrift 
te geven een overzicht van wat er in de litteratuur omtrent de 
ontwikkelingsgeschiedenis der zaadhuid reeds te vinden is , en vooral door 
onze kennis van dit ontwerp te vermeerderen door eigen onderzoekingen. 
Wanneer een plant bloeit, vindt men in het midden der bloem 
den stamper , en in het onderste deel daarvan , in het vruchtbeginsel , 
een of meer eitjes of zaadknoppen ; deze worden na de bevruchting 
zaden , terwijl het vruchtbeginsel zich ontwikkelt tot vrucht. Een 
zaadknop bestaat gewoonlijk uit een enkelvoudigen of een dubbelen 
wand, uit één of twee eivliezen of integumenten. De holte, door dien 
wand omsloten , heet eikern of nucellus , en daarin ligt de eicel , die , 
nadat zij zich met den inhoud der stuifmeelbuis heeft vereenigd , 
zich zal ontwikkelen tot een kiem of embryo , het toekomstige jonge 
plantje. Vaak is de naaste omgeving van die eicel duidelijk als een 
afzonderlijk deel van den nucellus te onderscheiden , en dat deel 
heet dan de embryozak of kiemzak. De integumenten liggen vrij om 
den nucellus heen, behalve aan den ei voet of chalaza, waar zij er 
mede samenhangen , en zij vormen een geheel gesloten hulsel , behalve 
op één plaats , waar een kleine opening in beide vliezen voorkomt , 
het poortje of de micropyle , waardoorheen de stuifmeelbuis in den 
nucellus kan doordringen , om den prikkel tot verdere ontwikkeling 
te brengen aan de eicel. Zijn er twee integumenten, dan draagt dus 
elk van deze bij tot de vorming van het poortje , en onderscheidt 
men met de namen exostomium en endostomium de openingen in 
het buitenste en binnenste eivlies. Een steeltje, de navelstreng of 
funiculus, bevestigt den zaadknop aan de zaadlijst of placenta; is 
het zaad rpp, dan wordt de verbinding opgeheven en ziet men het 
litteeken aan het zaad , dat men navel of hilus noemt. Bij een boon 
b. v. vindt men in het midden van de holle zijde dezen navel , en 
