DE SIAMANG VAN HET EILAND SUMATRA. 
299 
de hem bekende personen. Ik zorgde dus , dat kromo ook dicht bij 
hem bleef, terwijl ik af en toe met Mang sprak , hem mijn hand gaf 
en hem nu en dan wat toestopte , om te knabbelen. 
We kwamen, na een paar dagen, te Lahat aan, waar ik mij 
installeerde in een eenvoudige bamboezen woning met zeer primitief 
erf en ellendige bijgebouwen. Er moest nog veel nan huis en erf gedaan 
worden , eer men er zich behagelijk in kon gevoelen. Voor Mang was er 
nauwelijks een geschikt plekje te vinden ; ’t was öf te koud in den nacht , 
óf te warm over dag. In het smalle galerijtje , langs de bediendenkamers, 
was zoo weinig ruimte, dat wij menschen die zelf wel noodig hadden. 
Er moest dus veel worden verbouwd en bijgewerkt. Dit alles 
geschiedde in de eerste maand. Huis en erf kregen van lieverlede 
een ander aanzien , breede afdaken , die dienst konden doen als 
galerijen, omgaven huis en bijgebouwen, een stuk van het afdak 
bij de bediendenkamers werd daarbij aanmerkelijk verlengd, zoodat 
Mang zich langs een Hinken bamboe van tamelijke lengte kon bewegen , 
zijn paleis behoorlijk beschut had en niemand behoefde te hinderen. 
Helaas, toen alles gereed was, vroegen mijne twee oude bedienden 
hun ontslag. Zij konden te Lahat niet aarden en verlangden naar 
Tebing-Tinggi terug, en anders zouden zij naar Java gaan. Het was 
hier , op de grens van Lahat , vlak bij het bosch , waar ’s middags , 
om vijf uur reeds , de wilde varkens zich tot de ramen mjjner kamers 
waagden , geen leven voor hen , die aan een steenen kampement 
gewend waren. Zij dachten er niet aan , dat ik mij wel naar de omstandig- 
heden moest schikken, dat ik, even goed als zij, zelfs meer nog , het 
gemis aan steenen muren en planken deuren, aan sloten en grendels voelde. 
Een aangeboden opslag van tractement hielp niet. kromo en kokkie 
vertrokken binnen eenigen tijd, na vormelijk te hebben afscheid 
genomen, zoowel van hun » toe wan” als van Mang. 
Er kwam dadelijk ander dienstpersoneel en de zaken marcheerden 
als altijd te voren, even ordelijk. De bedienden weten heel gauw, hoe 
de »toewan” het hebben wil, welke de gewoonten in huis zijn en wat 
hun verplichtingen, maar vooral wat hun rechten zijn. Ik had geen 
klagen, gaf den eersten dag duidelijk, voor eens en altijd, mijne 
orders en verlangens te kennen en alles liep goed van stapel. 
Ik nam de geheele zorg voor Mang op mij. Hij schreeuwde 
dikwijls in dezen tijd, hetgeen ik toeschreef aan het gezicht der 
nieuwe bedienden; misschien riep hij, in zijn taal, ook om kromo en 
kokkie, wie weet? 
