DE STAMAN G VAN HET EILAND SUMATRA. 
301 
Het heele huis, erf, bijgebouwen , geboomte , alles werd doorzocht; 
geen spoor van Mang. 
Verdrietig over het verlies , moest ik mij bij het gebeurde neerleggen. 
Bij de buren , aan de achter- en linkerzijde , werden nog informatiën 
ingewonnen , maar niemand wist iets van Mang. 
Als commissaris met het beheer der cantine belast, had ik nog 
al veel verkeer met het Oeloeneesche volk uit deze streek. De cantine 
zond eens in de maand dranken en verdere behoeften naar hare zuster- 
cantine te Bandar. Deze werden dan door vrijwillige dragers, 
Oeloeneezen uit den Kampong Djati , naar het naburige garnizoens- 
plaatsje vervoerd. 
Het hoofd der dragers , artjita genaamd , kwam een paar dagen 
na Mang’s plotseling verdwijnen bij mij aan , om , ouder gewoonte , 
te vragen, »of er niets te brengen was naar Bandar?” 
Ik vertelde hem van mijn verlies en vroeg, of hij misschien iets 
van mijn zwarten makker had gezien. Het kon toch best , want 
als mang gevlucht was voor de plagerijen , moest hij den kant van 
Djati uit zijn gegaan. 
Toen leerde ik weêr een merkwaardig stuk natuurlijke historie 
van artjita. . 
» Mijnheer, u zult hem, denk ik, niet meer terugkrijgen; waar- 
schijnlijk zelfs nooit meer zien.” 
»Ja, artjita, ik geloof ook, dat hij liever in ’t bosch zal terug zjjn 
en zich weêr, zoodra mogelijk, bij zijne stamgenooten zal aansluiten.” 
»Dat gebeurt nooit, mijnheer. Zijn lot zal vermoedelijk zijn, dat 
hij den hongerdood sterft, of dat hij een prooi wordt van wild ge- 
dierte. Er zijn tijgers en reuzenslangen in overvloed in ’t bosch en 
’s avonds zelfs op den grooten weg. Dat weet u zelf wel , van on- 
langs, als u ’t u nog herinnert?” 
» Jawel, dat weet ik nog heel goed. Maar Mang zal wel de wijsste 
partij kiezen en zich bij zijns gelijken trachten aan te sluiten.” 
» Nooit, heb ik u gezegd, mijnheer. De apen hebben hunne ge- 
woonten en eigenaardigheden. Dat hebben wij zelfs dikwijls kunnen 
waarnemen. Een aap, die niet bij de kolonie behoort — en ze 
kennen elkander — wordt geweerd, zoo niet goedschiks , dan kwaad- 
schiks. De andere siamangs zouden Mang liever doodbijten dan hem 
opnemen , zelfs al was hij nog zoo sterk en nog zoo groot. Maar 
bovendien , Mang zal , denk ik , zelf het bosch niet diep durven in- 
gaan. Hij is er geheel onbekend.” 
