302 
DE STAMAN G VAN HET EILAND SUMATRA. 
»Toe, doe uw best, om, als ge iets van hem weet of gehoord 
hebt, ’t mij dadelijk te melden. Misschien ontmoet ge hem wel hier 
of daar, als ge naar uw kampong gaat?” 
»Ik zal ’t doen, mijnheer, dat beloof ik u; maar ik betwijfel het. 
Zooals ik de apen , vooral de schuwe siamangs , ken , schuilen ze 
weg , verbergen zij zich goed , overdag vooral , uit vrees gezien te 
worden. Als hij voor eten en drinken te zorgen heeft , doet hij dat 
’s nachts of ’s morgens vroeg. Maar hij kijkt dan eerst nog goed uit.” 
» Enfin, zie wat ge doet.” 
»Goed, mijnheer, ik zal mijn best doen en ’t ook aan mijn kam- 
pongvrienden zeggen.” 
Daar bleef het gesprek bij. Artjita ging naar Djati terug en ik 
was weêr een graadje wijzer geworden in de sociale apentoestanden. 
Mang zou dus bij geen der siamang-kolonies worden opgenomen. 
Ik voor mij vermoedde dat Mang dat ook bij instinct zou gevoelen. 
Hp, aan menseken , aan Europeanen gewoon, was een paria onder 
de apen geworden. Arme Mang!.... 
Langzamerhand zette ik mij over het gemis van Mang heen. Zijn 
leeg hok , de verlaten bamboe , waarlangs hij zich altijd zoo sierlijk en 
krachtig bewoog, dat alles liet ik met droevig hart opbergen. Ik 
kon ze niet meer zien. Ik wilde mij vooreerst met geen anderen 
aap troosten. Wel bracht men mij allerlei soorten , Keroks, en Beroks , 1 
zelfs eens een Loetoeng , maar ze haalden niet bij Mang , dien ik 
bovendien zoo jong gekregen had. 
Het was ongeveer drie weken, nadat Mang verdwenen was, dat 
er, onder mijne orders, een militaire marsch met den troep moest 
gemaakt worden , richting Bandar. 
Reeds vóór zessen, zoo vroeg mogelijk, werd afgemarcheerd, mijn 
huisje , ’t laatste van Lahat , gepasseerd en daar waren we op den 
grooten weg , zegge den éénigen weg , die naar de Pasoemah leidt. 
Bandar , het garnizoentje , is de hoofdplaats der uitgestrekte land- 
streek Pasoemah. 
Ver genoeg uit de kom van de gemeente, liet ik den roffel slaan, 
waarop de manschappen niet meer aan rij en gelid zijn gebonden , 
hunne geweren naar verkiezing mogen dragen en naar hartelust met 
elkander kunnen praten. De officieren werden, op een hoornsignaal , 
1 Heroks, roodbruine apensoort met stompje staart. Keroks, grijze apensoort met 
langen staart. Loetoeng, slankaap. 
