HET KEÜKENZOUT ALS VOEDINGS- EN GENOTMIDDEL. 315 
elke toevoeging van keukenzout tot de door hem gebruikte spijzen 
onthield , maar buitendien slechts spijzen en dranken gebruikte , waarin 
het keukenzout in zeer geringe hoeveelheid voorhanden , of waaruit 
het opzettelijk zooveel mogelijk verwijderd was. Zijn kost bestond uit 
150 gram zonder zout gekookt of gestoofd vleesch , dat vooraf was 
uitgekookt, uit in water afgekookte groenten , uit thee en koffie met 
een spoor melk , uit rauwe of zacht gekookte eieren en ongezuurd 
brood. Boter werd in ’t geheel niet genuttigd. Van de keukenzout- 
onthouding werd geen ander nadeel ondervonden dan een flauwe 
smaak in de eerste dagen der proef, waaraan de proefnemer intusschen 
zoo spoedig gewende , dat bij den terugkeer tot de normale voeding , 
de op de gewone wijze toebereide spijzen den indruk maakten van 
sterk met zout te zijn bedeeld. 
Gelijksoortige proeven, door klein, verson en forster genomen, 
hehben bij mensch en dieren tot dezelfde resultaten geleid. Dierlijk 
voedsel bevat een voldoende hoeveelheid keukenzout ; bij planten- 
voedsel, waarin veel kalium- en weinig natriura-zouten voorkomen, 
is volgens bunge toevoer van chloornatrium wenscbelijk, maar hij 
heeft niet kunnen aantoonen , dat die beslist noodzakelijk is. Aan 
volken in Centraal-Afrika zou zelfs zout geheel onbekend wezen ; van 
plantenvoedsel levende , gebruiken zij als toevoegsel een plantenasch , 
bijna uitsluitend uit kalium-zouten bestaande. 
Al heeft nu ook de onthouding van keukenzout geen rechtstreeksche 
schadelijke gevolgen , toch verdient het aanbeveling zorg te dragen voor 
de aanwezigheid van die nuttige stof, vooral in oorlogstijd. Zout toch 
is een der voortreffelijkste smaakprikkels , waarvan het gebruik de 
spijsvertering bijzonder bevoordeelt , de vochtbeweging in het lichaam 
bevordert en vergemakkelijkt en wellicht nog andere voordeelen voor 
de stofwisseling oplevert. Een surrogaat daarvoor valt niet aan te 
wijzen en by de belegering van Metz in 1871, toen in de veste het 
keukenzout ontbrak , heeft men het bereid uit stoffen die men had 
voor glas-, zeep- en verffabrieken , n.1. uit koolzure natron en zoutzuur, 
en uit zwavelzure natron en chloorbaryum. 
Om den belegerden soldaten en burgers zoo volledig mogelijk weer- 
baarheid en opgewektheid te doen behouden , moet dus in de belegerde 
stelling voor hen o. a. zooveel en zoodanig keukenzout voorhanden zijn , 
als waaraan zij in vredestijd gewend zijn. Dat ook de hoedanigheid 
in aanmerking genomen worden moet, bleek in 1863 bij de inlandsche 
soldaten in Ned.-Indië, toen groote ontevredenheid gewekt werd, 
