322 
DE OUDERDOM DER AARDE. 
voor, dat het onzen lezers niet onwelkom zal zijn daarvan de strek- 
king en de uitkomst te vernemen. 
Schattingen van dezen aard zijn inogelijk voor den tijd , waarop 
de maan van de aarde werd afgescheiden , voor het begin van de 
vorming van een vaste korst, voor den aan vang van de condensatie 
van waterdampen tot oceanen , en voor het begin van de afzetting der 
laagsgewijze gesteenten. Algemeen wordt aangenomen dat deze tijd- 
stippen , geologisch gesproken , vrij snel op elkander gevolgd zijn en 
de bepalingen leiden dan ook voor hen tot weinig uiteenloopende 
uitkomsten. 
De afscheiding der maan acht g. darwin minstens 56 millioen jaren 
geleden ; de vorming der vaste korst begon volgens Lord kelvin 
voor 20-40 millioen jaren. De beide andere berekeningen voeren tot 
iets hooger cijfers , want joly schat den ouderdom van den oceaan 
op 80-90 millioen, als maximum, en geikie acht 100 millioen jaren 
voor de vorming der aardlagen ruim voldoende. 
Bij 20 en 100 millioen jaren liggen dus de uiterste grenzen, maar 
de beide laatste schattingen zijn maximum-bepalingen , d. w. z. geven 
alleen aan, dat het volgens die berekeningen niet langer maar wel 
korter geduurd kan hebben. 
Sollas heeft nu deze verschillende methoden aan een uitvoerige 
kritiek onderworpen , die in hoofdzaak tot een bevestiging der uit- 
komsten en tot een belangrijke inkrimping der mogelijke grenzen voert. 
De bepaling van den tijd, verloopen sinds de scheiding van aarde 
en maan, is geschied door g. darwin, den oudsten zoon van den 
schrijver van de Origin of species. Hij berekende dat die scheiding 
minstens 56 millioen jaren geleden moet zijn, maar wellicht ook veel 
langer. De ouderdom der vaste schors leidde Lord kelvin , vele jaren 
geleden , af uit de wijze , waarop de temperatuur in het binnenste 
der aarde, d. w. z. in diepe mijnputten, toeneemt. Ongelukkig is die 
toename in verschillende landen uitermate verschillend. Tegenover de 
oudere bepalingen van 25 — 37 of zelfs tot 50 meter per graad celsius 
staan de nieuwere metingen in de nabjjheid der Amerikaansche meren , 
in een put van 1396 meter diepte met een toename van 1° C. per 
122 meter en in Boheme, bij Przibram , met 69 meter per graad. 
Daar deze beide laatste plaatsen ongetwijfeld verder van toevallige 
locale warmtebronnen in de aardschors verwijderd zijn dan de putten , 
waar de vroegere metingen geschiedden , mag men aannemen , dat 
de aarde reeds belangrijk sterker afgekoeld is dan Lord kelvin 
