324 
DE OUDERDOM DER AARDE. 
de condensatie aanving, omstreeks 370° C. was: zjj liet dus nog op 
verre na geen leven toe. Maar alles schijnt er op te wijzen , dat van 
dat oogenblik af de verkoeling snel is gegaan, zoodat de tijd, die 
tusschen het allereerste ontstaan van zeeën en haar geschiktheid voor 
het leven zou zijn verloopen , geologisch gesproken , kort zou zijn 
geweest. Deze overtuiging berust op de algeheele verandering in de 
wijze van afkoeling, die de vaste aardkorst reeds bij betrekkelijk ge- 
ringe dikte moet veroorzaakt hebben. 
Naast de door sollas behandelde methoden van schatting wensch 
ik hier nog eene andere te bespreken, die, op geheel nieuwen grond- 
slag, wederom tot dezelfde uitkomst leidt. Zij is door onzen landgenoot 
eugÈne dubois ontworpen en levert eene berekening van den ouderdom der 
rivieren , uitgaande van haar kalkgehalte , evenals joly’s berekening van 
haar zoutgehalte uitging. 1 Zij gaat van den volgenden gedachtengang uit. 
In de vaste korst der aarde komt een overmaat van ijzeroxydule- 
verbindingen voor , die zonder twijfel vóór en in het begin der stolling 
in ijzeroxyde-verbindingen zouden zijn overgegaan , zoo de atmospheer 
toen vrije zuurstof bevat had. In vele gesteenten bedraagt het gehalte 
aan ijzeroxydule 3 pet. en meer. Dubois concludeert dus , dat er 
tijdens het eerste ontstaan der vaste korst geen zuurstof in de lucht 
was. De eenige bron , die thans in de natuur zuurstof in het groot 
voortbrengt , is het plantenleven en daarin moet dus de oorsprong 
van alle vrije zuurstof gezocht worden. De planten maken de zuurstof 
uit koolzuur en dus is , scheikundig gesproken , deze de bron der 
zuurstof. Högbom heeft aangetoond, dat het koolzuur zelf in hoofdzaak 
door vulcanische exhalaties en daarmede samenhangende geologische 
processen in de atmospheer komt. Men moet dus aannemen dat in den 
loop der geologische tijden minstens zooveel koolzuur op deze wpze in 
de atmospheer gekomen is , of oorspronkelijk daarin aanwezig was , als 
met de tegenwoordige hoeveelheid der vrije zuurstof overeenkomt. 
Deze beschouwingen leeren ons dus het koolzuur kennen als de 
bron , zoowel van de vrije zuurstof als van het plantenleven. De 
schatting van den ouderdom der rivieren berust echter op een andere 
overweging. Want het koolzuur wordt natuurlijk slechts voor een 
deel door de planten ontleed. Voor een ander deel ontleedt het zelf 
de oorspronkelijke gesteenten, voornamelijk waar deze kalk of mag- 
nesium bevatten. Het vormt dan de koolzure kalk en de koolzure 
1 Vergel. : Bijblad, 1900, bldz. 82. 
