50 
WETENSCHAPPELIJK BT.TBLAD. 
mige zalen den naam hebben van een goede „acoustiek” te bezitten , terwijl 
andere in dit opzicht te kort schieten, zonder dat het veelal mogelijk is, van een 
en ander de juiste oorzaak aan te wijzen. Op dit gebied heerscht de meest vage 
„empirie” nog oppermachtig. Toch schijnt het zeer wenschelijk en niet onmogelijk 
om die empirie op wetenschappelijken grond te vestigen. Deze gedachtengang 
heeft blijkbaar den heer wallace c. sabine geleid, toen hij een reeks van onder- 
zoekingen begon over „Architectural Acou-stics”. Het resultaat dier onderzoekingen 
is verschenen in de American Architect en later in een afzonderlijke brochure, van 
welke de heer e. bouty in het Journal de Physique een uittreksel geeft. 
Wanneer een aanhoudend en gelijkmatig geluid op een punt van een zaal 
wordt voortgebracht, dan is de intensiteit van het door een toehoorder waarge- 
nomen geluid de resultante van de golf, die van de geluidsbron onmiddellijk tot 
hem komt , en van het ontelbare aantal verstrooide of teruggekaatste golven , 
die hem de wanden en alle aanwezige voorwerpen toezenden. Houdt het oor- 
spronkelijke geluid op, dan blijven de terugkaatsingen toch nog een tijd aanlei- 
ding geven tot een geluidswaarneming : men hoort een galm. Van den duur van 
dien nagalm nu hangt de kwaliteit van een zaal grootendeels af en de heer 
sabine stelde zich dan ook hoofdzakelijk ten doel, om dien tijdsduur te bepalen 
en na te gaan welke omstandigheden er op van invloed zijn. Hij stelde in een 
zaal een orgelpijp op, die absoluut geen bijgeruischen gaf, en bepaalde met een 
chronometer den tijd , die verliep tusschen het afsluiten van het Maaswerk en 
het oogenblik, dat geen geluid meer werd waargenomen. Wanneer de proeven in 
de stilte van den nacht geschiedden , bleken zij tot zeer constante uitkomsten te leiden. 
Eenigszins verrassend was het, dat de plaats van den toehoorder in de zaal 
van weinig invloed bleek. Bekleeding der wanden, zitplaatsen, enz., alsmede de 
aanwezigheid van meer of minder publiek was daarentegen van grooten invloed; 
door weeke bekleedingen wordt de duur van den galm verkort, daar zij het ge- 
luid absorbeeren. Het was zelfs mogelijk deze absorptie in een bepaalde eenheid 
uit te drukken. 
Onderstelle men eens, dat in een zaal een venster van een vierkanten meter 
oppervlakte geopend wordt. Door dit venster zal nu geen geluid meer worden 
teruggekaatst; het absorbeert dus een zekere hoeveelheid en maakt den tijdsduur 
van den galm met een bepaald bedrag kleiner. Sluit men het venster en be- 
kleedt men daarentegen een bepaalde oppervlakte der zitbanken met doek, dan 
zal men die oppervlakte zóó kunnen kiezen , dat de verkorting van den galm 
even groot als te voren is. Men kan dan zeggen, dat zooveel M 2 . bekleede zitting 
evenveel absorbeeren als één M 2 . venster, of ook, dat een M 2 . doek evenveel op- 
slorpt als een bepaalde vensteroppervlakte. 
Hieronder volgen eenige van de verkregen cijfers; zij geven het absorbeerend 
vermogen van een M 2 aan , wanneer dat van een venster van een M 2 als eenheid 
wordt aangenomen. 
