96 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
De conclusie van dit hoogst lezenswaardig rapport is, dat het wel degelijk noodig 
is de onttrekking van water aan den bodem zóo te regelen, dat derden daardoor 
geen schade lijden en voorts , dat in afwachting van zoodanige wet geen concessie 
moet worden verleend voor den aanleg van waterleidingen op rijksgronden, zonder 
een deskundig advies ten opzichte van de te wachten gevolgen der wateronttrekking. 
Gaandeweg, naarmate de waterleidingen in aantal en omvang toenamen (Am- 
sterdam onttrok in 1856: 2,6, in 1889: 8,13 miljoen M 3 ; den Haag in 1875: 
0,46 en in 1899: 6,9 miljoen M 3 , enz.) is overal de stand van het grondwater 
in de geëxploiteerde terreinen niet onaanzienlijk gedaald. 
De nadeelige gevolgen voor den plantengroei zijn zeer merkbaar en vindt men 
in het verslag uitvoerig ontwikkeld. Ik bepaal mij tot eene enkele aanhaling: 
„In de Haarlemsche duinen, ten zuiden van Zandvoort, is een klein boerderijtje, 
„midden in het duin, genaamd „het Paradijs”. Bij het huis liggen een flink stuk 
„grasland en vele akkers. Vroeger werden door den bewoner 3 a 4 koeien ge- 
houden. Het weiland leverde ruimschoots gras en de bouwakkers wierpen 
„goede vruchten af. Nu is het weiland veranderd in een dorre mosvlakte met 
„enkele grasbosjes. Droge kuilen toonen de plaatsen aan, waar vroeger het 
„vee dronk. De akkers zijn meest alle verlaten. Men zou nu waarlijk aan dit 
„plekje den naam van „paradijs” niet geven; „woestijn” drukt den toestand 
„beter uit.” R. s tj. m. 
