— 59 — 
Dat men in Indië uit dezelfde hoeveelheid goede grondstof meer 
product zou kunnen krijgen dan in Europa, is vrij wel buiten- 
gesloten, aangezien de techniek in Europa toch minstens even ver 
i-, als hier. Dat in Indië een beter product is te verkrijgen, is 
zonder eenigen twijfel juist, doch dit is alleen daarvan het gevolg, 
dat de copra die uitgevoerd wordt, niet aan de eischeD, die aan 
superieur product worden gesteld, voldoet. Er is geen reden om 
aan te nemen, dat als men de hoedanigheid van de uit te voeren 
copra verbetert, deze factor, die spreekt voor de oliebereiding in 
Indië, zijn kracht zal blijven behouden en alsdan zijn van des te 
meer gewicht, de emballage- en transportkosten, die zeer in het 
nadeel zijn van klapperolie. Voor zoover het betreft de transport- 
kosten, heb ik mij om inlichtingen gewend tot den Voorzitter van 
de Batavia-Homeward-Conference, wiens antwoord op 19 Maart 
o.m. het volgende bevat: 
„De vracht voor olie van Java is thans belangrijk hooger dan 
„die voor copra. Terwijl voor olie f 20. — per M 3 wordt gevraagd, 
„levert de vracht vror copra niet veel meer op dan f 12.50 per 
„M 3 . Dit heeft verschillende redenen: ten eerste is het stuwage- 
„verlies bij olie veel aanzienlijker dan bij copra; ten tweede biedt 
„olie veel grooter risico aan voor den vervoerder, wat betreft ver- 
„lies van het artikel en de gevolgen van dien, zoowel als gevaar 
„voor beschadiging van bijgeladen artikelen. Ten derde is het 
„vervoer van olie nog zoo gering, dat daarvoor geen speciale af- 
delingen van een schip kunnen worden afgezonderd.” 
Het is wellicht niet overbodig dit nader toe te lichten. Dat olie 
in vaten onvoordeelig stuwt, volgt dadelijk uit de overweging dat, 
hoe goed de vaten ook worden gerangschikt, tusschen de vaten 
onderling en de vaten en de scheepswanden, ruimten overblijven, 
die niet meer kunnen warden benut en dus direct verlies geven 
van de laadcapaciteit. 
Wat de ricico van het transport voor den vervoerder aangaat, 
zij er op gewezen, dat klapperolie door vele artikelen wordt aan- 
getrokken. Zoo staat in het handboek van S. Stapert: „Stuwing 
Garneering en Vrachtvaart” aangegeveD, dat men op Ceylon vaak 
boven de olievaten koffie laadt. 
„Men garneert over de olievaten gemeenlijk met cajans en met 
„rotting, buffelhoorns en bast van de kokosnoot tegen halve vracht ; 
„zoodanige laag legt men zes duim dik, maar toch trekt de 
