62 — 
2°. Dat in Nederlandsch-Indië copra ten opzichte van de tran- 
sportkosten in veel gunstiger conditie verkeert dan klapperolie. 
3°. Dat ook ten opzichte van de emballagekosten de olie verre in het 
nadeel is. Yoor copra volstaat men met goenies van /' 0.25 per zak, die 
ongeveer 120 katties kan inhouden ; voor olie heeft men waarschijn- 
lijk fusten noodig, die niet veel minder kosten dan f 0 05 
per Liter. 
4°. Doordat de copra die Ned. Indië uitvoert van geringere kwa- 
liteit is dan die, welke door den olie fabrikant wordt gedroogd en 
dadelijk tot olie verwerkt, zouden echter zonder twijfel de in Indië 
bereide olie en oliekoeken beter zijn, dan die in Europa worden 
verkregen uit de copra die thans wordt uitgevoerd. 
Indien nu het onder 4 genoemde voordeel grooter was dan de 
onder 2 en 3 genoemde nadeelen, zou het zaak kunnen zijn, om op 
groote schaal olie uit te voeren. 
Het komt mij voor, dat de vraag of Ned. Indië olie dan wel 
copra met meer voordeel kan uitvoeren, hoewel hiervoor uitvoerig 
behandeld, niet direct leidt tot de beantwoording van de hoofd- 
vraag nl. wat in het belang van de klappercultuur der bevolking 
kan worden gedaan, dus door welke middelen men de inkomsten 
■der bevolking uit de klapperteelt zou kunnen vermeerderen. 
Indien men uitgaat van goede klappers, is men in de gelegenheid 
om goede copia te maken en kan men daaruit weer superieure 
olie fabriceeren. Daar men zich echter met de olie-n ij verheid be- 
geeft op hoogst speculatief terrein en men in ieder geval moet 
aanvangen met de voort te brengen copra te verbeteren, ligt het 
m. i meer voor de hand, om te beginnen met aan de copra- 
industrie alle aandacht te schenken. Is men eenmaal zoo ver, dat 
dit product aan de hoogste daaraan te stellen eischen voldoet, 
dan eerst zou men in de tweede plaats kunnen gaan overwegen, 
of niet nog meer voordeel zou zijn te behalen, doorbet verkregen 
product verder te verwerken, al verwacht ik dan ook van dit 
laatste niet het minste succes. 
Hoewel overbekend, moet ik hier in herinnering brengen, hoe 
de copra bereid wordt. De inlander ontdoet de vrucht van het ve- 
zelachtige omhulsel, slaat de noot in tweeën en legt die beide 
helften te drogen. Treft hij zonnig droog weer, dan geschiedt die 
droging zonder moeite en kosten in de zon. Dikwijls echter duurt 
■d;e droging te lang voor zijn verlangen, om het product te gelde 
