— 121 — 
Met het oog hierop vermeldde ik het watergehalte van copra 
uit den handel, waarbij men in het gunstigste geval kan komen 
tot een percentage van ongeveer 9 pCt. Zooals gebleken is, is dit 
percentage voor de hoedanigheid der copra nadeelig, temeer daar 
de door the Bureau of Science gedane proefnemingen de gevolg- 
trekking schijnen te wettigen, dat de snelheid waarmede de ont- 
leding der vetten plaats heeft, gelijken tred houdt met het oor- 
spronkelijk gehalte aan vrije vetzuren. 
Op grond hiervan moet, hoewel het zindelijk drogen in de zon 
in ieder geval te verkiezen is boven het kunstmatig drogen in rook, 
ook eerstgenoemde methode worden afgekeurd, als zijnde niet de 
beste. Yolgens H. S. Walker verkrijgt men het beste product door 
het vruchtvleesch snel te drogen, (waarbij echter te waken tegen 
verbranding) tot het watergehalte 5 pCt. bedraagt. Verder drogen 
wordt onnoodig geacht, omdat in het tropische klimaat bij vochtig 
weer copra, beneden dien graad van droogheid bereid, toch water 
uit den dampkring opneemt. 
Dat het watergehalte van onze copra dikwijls veel grooter is dan 
wenschelijk, heb ik herhaaldelijk gelegenheid gehad op te merken. 
In een scheepsruim „ zweet” copra steeds, ook bij goede ventilatie. 
Mij is een geval bekend, dat dit in zoo groote mate plaats had, 
dit het gecondenseerde water de onderliggende copra beschadigd 
had en ook dat copra, na een reis van eenige weken, een modde- 
rige waardelooze massa werd, die vernietigd moest worden. In 
het jaarverslag over 1901 van de Handelsvereeniging te Menado, 
lees ik, dat bij levering van copra in Europa, een gewichtsverlies 
van 20 pCt. en meer voorkomt. Ook broeien van copra komt 
voor en de daarmede gepaard gaande temperatuursverhooging moet 
de verdere ontleding dus nog in de hand werken. 
Het komt mij na het bovenstaande voor, dat nadere toelichting 
van mijne meening, dat het belang van de klapperteelt der bevol- 
king mede brengt, om te trachten de thans gevolgde bereidingswijze 
van copra te vervangen door eene betere, overbodig is. Speciaal geldt 
dit voor de Buitenbezittingen, die 3/4 leveren van den totalen uitvoer, 
en van waar bijna uitsluitend in rook gedroogde copra wordt ver- 
scheept. 
Men acht het verder hoogst waarschijnlijk, dat de inlander in den 
regel voor zijne klappers, hetzij in natura of in den vorm van 
copra, te weinig ontvangt in verhouding tot den marktprijs, en dat 
