— 128 — 
„Wat betreft het brengen der klapperindustrie op Java tot meer- 
aderen bloei, doe ik [T opmerken, dat men met aanmaak van copra te- 
lgen een prijs van f 5. — per picol is begonnen (in 1888), die prijs 
„alleszins loonend bleek en tot aanplant op groote schaal heeft ge- 
kleid. Thans is de prijs meer dan het dubbele en heerscht dan ook 
„in die streken, waar men zich aan de klappercultuur heeft gewijd, 
„een ongekende welvaart onder de inlandsche bevolking. 
„Te Marseille zijn twee fabrieken die kokosboter vervaardigen. 
„Men verzekerde mij, dat het betreffende product gedurende de zeer 
„heete zomerdagen aan het smelten gaat. Een of meer fabrieken 
„zijn in België, Oostenrijk, Italië en wijders een groot aantal in 
„Duitschland, misschien ook in Rusland en andere landen (In Ne- 
derland was er een in 1890, die maar zeer kort werkte). De 
„consumptie van het artikel in Europa is enorm. Een zeer groot 
„gedeelte onzer Java-copra wordt in kokosboter omgezet. Men 
„verzekerde mij in Duitschland, dat de aldaar gemaakte kokosboter 
„ook in het heetst van den zomer hard blijft. Ik zal U daarvan 
„een blik doen toekomen, terwijl ik heden een monster van het 
„Fransche product aan Uw adres verzend. Ik stip daarbij aan, 
„dat men kokosboter en olie naar de meeste landen van Europaniet 
„ zou kunnen exporterren , wegens de hooge inkomende rechtep, die 
„ men daarvan heft; in Nederland passeeren deze artikelen de douane 
„zonder betaling van rechten. 
„De prijs van kokosboter was omstreeks einde Februari in het 
„groot, verpakking in: 
_ tierces van 180 kilo Mark 73.— | 
KA 7R _ per 100 kilo. 
T) V V T) n 1 ) 
„terwijl het goed en detail Mark 1,20 per kilo kostte” 
Mijn berichtgever geeft ook nog zijne meening omtrent den invoer 
van bibit van elders, doch beoordeelt de waarde daarvan naar den 
naam, die het product op de markt heeft — wat echter niet opgaat. 
Ten slotte moet ik bepaaldelijk opmerken, dat hij klaarblijkelijk 
alleen de toestanden op Java op het oog heeft en dat, al bloeit ook 
thans reeds de cultuur op Java, verbetering ook van het goede, 
niet is buitengesloten. 
Het vraagstuk, wat in het belang van de klapperteelt der bevol- 
king zou kunnen worden gedaan, is hiermede niet afgehandeld. 
Ik zou bijv. kunnen wijzen op het heffen van uitvoerrechten op 
