SELECTIE VAN KOFFIE. 
DOOR 
Dr. P. J. S. Cramer. 
Een voorloopig overzicht te geven van den stand onzer 
kennis aangaande de variabiliteit bij koffiesoorten, en daar- 
aan eenige wenken vast te knoopen voor een practische 
selectie, is het doel van dit opstel. Over de variaties van 
koffie bezitten wij nog slechts onvoldoende gegevens; goed 
gecontroleerde zaaiproeven om de erfelijkheid ervan na te 
gaan— die als grondslag voor een rationeele selectie onvoor- 
waardelijk noodig zijn — heeft men nog niet genomen. Nu 
het vraagstuk der rasverbetering van koffie meer en meer 
op den voorgrond komt en met zaaiproeven in die rich- 
ting wordt begonnen, scheen het van nut de verspreide 
gegevens over variabiliteit bij koffie te verzamelen. Bij 
het bezoeken aan koffieondernemingen heb ik daarom voort- 
durend het vraagstuk in het oog gehouden en in Juli 1906 
gedurende eenige weken op het land „Pantjoer” vertoefd, 
om met de daar voorkomende verzameling van koffievarie- 
teiten bekend te raken. De administrateur, de Heer 
Ottolander, die reeds in 1885 tal van afwijkende vormen 
van C. arabica bijeengebracht en aangeplant en sedert dien 
voortdurend zich op de uitbreiding dezer verzameling toe- 
gelegd heeft, was daarbij een vertrouwde gids; het past 
mij hier te verklaren, dat dit opstel voor een groot deel 
de vrucht is van wat ik van dezen man van ervaring en 
inzicht mocht leeren; een woord van dank voor zijn vriend- 
schappelijke voorlichting vinde hier zijn plaats. 
Om een goed denkbeeld te geven van de voornaamste 
