146 — 
standplaats, bv. op verschillende hoogte groeiend, met el- 
kander vergelijken: de gemiddelde lengte van de boon is 
van op hooggelegen landen aangeplante boomen grooter 
dan van die uit lager streken; wanneer wij nu boomen 
telkens van iets hooger standplaats zouden onderzoeken, 
zouden wij ook een geleidelijke toename van de gemid- 
delde lengte hunner boonen vinden. 
Hier en daar zijn in de koffietuinen ook afwijkende 
boomen te vinden, die niet door een reeks van over- 
gangen met de andere typen verbonden zijn, maar een 
scherp gescheiden type vormen, dat geheel op zich zelf 
staat Als een voorbeeld kan ik U de „Djamboe koffie” 
noemen, door eigenaardig gekrulde bladeren gekenmerkt, 
verder de zg. mannetjes-koffie, die in zooveel opzichten van 
gewone Java-koffie afwijkt, dat men haar op het eerste 
gezicht niet als een variëteit daarvan herkent. Straks 
zullen wij deze vormen nog nader behandelen : hier is 
het mij er slechts om te doen Uw aandacht te vestigen 
op het feit, dat wij reeds dadelijk twee scherp gescheiden 
typen in het optreden der afwijkingen kunnen onder- 
scheiden: die, waarbij de verschillen geleidelijk optreden en 
die, waarbij de afwijking, niet door overgangen met het 
oorspronkelijke type verbonden is, maar als door een sprong 
er zich van verwijderd heeft. 
Een derde type van de wijze, waarop de verschillen 
optreden, vinden wij bij de bastaarden. Bastaarden worden 
verkregen door middel van de bevruchting van twee verschil- 
lende typen onderling; meestal zijn dat twee verschillende 
soorten, echter, wanneer Maragogype-koffie met gewone 
Java-koffie gekruist wordt, moeten wij het product van 
die bevruchting even goed een bastaard noemen. 
Ik wil de drie typen van variabiliteit, die ik hierboven 
opnoemde, dus de geleidelijke variabiliteit, de sprongsge- 
wijze en de bastaard variabiliteit achtereenvolgens met U 
bespreken. Elk type van variabiliteit heeft zijn eigenaar- 
digheden ; daarop berust dan weer voor elk een verschil- 
