164 — 
er betrekkelijk vlug gewerkt kan worden. Bovendien, de 
selectie heeft bij zulke planten zooveel meer gelegenheid 
zich te doen gelden. Zooals wij reeds zagen, is selectie 
eigenlijk de keuze van de bestgevoede moederplanten en 
zaden; het spreekt van zelf, dat de gunstige invloed van 
zulk een keuze zich sterker zal doen gevoelen bij een plant, 
waar slechts enkele maanden tusschen uitzaaien en oog- 
sten verloopen, dan bij een cultuurgewas, waar de oogst- 
periode zich over vele jaren na het zaaien uitstrekt. 
Bij laatstgenoemde plantensoorten hebben de uitwendige 
omstandigheden veel meer gelegendheid op de zich ont- 
wikkelende plant in te werken. 
Wanneer wij het voorafgaande nog eens resumeeren, 
kunnen wij zeggen, dat de fluctueerende variaties onder- 
worpen zijn aan vaste wetten, die ook voor de koffieplant 
gelden. Selectie van zaad zal bij haar in de eerste plaats 
tot gevolg hebben, dat men krachtiger bibit verkrijgt ; of 
door zulk een selectie echter op den duur een verbeterd 
ras verkregen kan worden, blijft nog een open vraag. In 
elk geval kan de selectie dan slechts werken als een gun- 
stige cultuurvoorwaarde, op één lijn te stellen met zooveel 
andere, als bv. gunstig klimaat, voedzamen bodem, ratio- 
neelen snoei. Wij hebben geen recht van selectie méér te 
verwachten dan van den invloed van andere cultuurme- 
thoden. En hoe gering is bij Java-koffie niet dien invloed : 
de productie hangt bij haar vooral af van het weder tij- 
dens den bloei en van de bladziekte, twee factoren, die wij 
zoo goed als niet in onze macht hebben. Ik geloof mij 
daarom zeer sceptisch te moeten uitlaten over wat men 
van de selectie van extremen mag verwachten. 
Veel gunstiger is het gesteld met de selectie van hybride- 
zaailingen. Bij deze is het slagen van den bloei minder 
afhankelijk van de weersomstandigheden, zij stellen lager 
eischen aan den bodem, bezilten meer plooibaarheid, wat 
betreft het verdragen van verschillende klimaten, en zij 
blijven tamelijk wel vrij van bladziekte. Van een teelt- 
