191 — 
Verschilpunten”, op pag. 8, schrikke niemand af. Zij bevat talrijke 
plantkundige kenmerken, wier bepaling voor den practicus te om- 
slachtig is. De lijst is opgemaakt als basis voor het botanisch 
onderzoek en wordt hier slechts gepubliceerd, omdat zij ook tal 
van eenvoudige kenmerken bevat en den planter bij het taxeeren 
van deze tot leiddraad kan strekken. Men make wel onderscheid 
tusschen het eenvoudig practisch onderzoek en de omslachtiger 
botanische bestudeeriug der typen. 
Deze bestudeering dient grootendeels in het laboratorium te 
geschieden. De ermede verband houdende zaaiproeven in den tuin 
te Buitenzorg evenals de parallelproeven op particuliere onderne- 
mingen, die tot een vijftal, in verschillende streken van Java 
gelegen, worden beperkt, behooren onder directe leiding van een 
botanist te staan. 
Alleen door op deze wijze te werk te gaan, zal het raogelijk zijn 
de al te groote variabiliteit bij de Liberia- en Robusta- koffie, die 
zulk een slechten invloed op de cultuur dier producten uitoefent, 
in banden te houden. 
Wat het advies zelf betreft, zoo heeft de Commissie zich op het 
standpunt gesteld, dat thans alleen advies noodig was voor 
het winnen van zaad. De bereiding en de verdere bewerking 
van het zaad, het uitleggen, het kweeken van bibit, de selectie 
op de kweekbedden, dit alles liet zij buiten beschouwing. 
Vooreerst is er te veel verschil van grond, klimaat en ligging 
bij de verschillende koffieondernemingen om deze punten in bij- 
zonderheden, voor iedereen geldig, te kunnen aangeven. .En al 
ware het wel doenlijk algemeene regelen te stellen, de Commissie 
wil zich niet opwerpen tot een soort adviseerend lichaam in cultuur- 
aangelegenheden, maar wenscht zich te houden aan haar opdracht : 
middelen te beramen en aan te wijzen voor het behoud der goede 
typen, die er van Coffea liberica , C. robusta en aanverwante soor- 
ten in Nederlandsch-lndië worden ingevoerd of reeds aanwezig zijn. 
Mocht blijken, hetgeen niet onmogelijk is, dat het behoud of het 
verkrijgen van goede typen niet geheel en al alleen van het zaad 
afhangt, maar ook vau de verdere behandeling van het zaad en 
van de bibit, dan zullen ook hierover de adviezen niet uitblijven. 
Ongetwijfeld zullen op het gebied van de variabiliteit bij het ge- 
slacht Coffea ten opzichte van de keuze der zaaddragers, betref- 
fende de selectie der verkregen typen en over alles, wat daarmede 
