— 280 — 
•enkel woord de opmerkzaamheid worden gevestigd op den 
bloeitijd. Wij zagen reeds, dat deze bij Liberiakoffie slechts 
zeer kort duurt Bij andere soorten blijven de bloemen 
veel langer open ; aan stenophyllaboomen bv. kan men des 
middags nog geopende bloemen vinden. Het is duidelijk, 
dat hoe langer op den dag de bloemen geopend blijven, 
hoe meer kans er is, dat kruisbestuiving plaats vindt, te 
meer daar van af 7 uur ’s morgens de werkzaamheid van 
Bonigverzamelende insecten zichtbaar toeneemt. 
Dat kruisbestuiving met een andere soort de oorzaak is 
van bastaardeeriug zal tegenwoordig niemand meer betwij- 
felen ; in den laatsten tijd wordt door enkele onderzoekers 
ook de mogelijkheid van een bastaardeeren door enten aan- 
genomen. Deze meening is reeds uit de botanische littera- 
tuur in de zich meer tot de practici richtende tijdschriften 
doorgedrongen en ik meen daarom goed te doen met een 
oogenblik erbij stil te staan. Volgens die opvatting zou 
het dus mogelijk zijn, dat, wanneer Java-koffie op Liberia- 
onderstam geënt wordt, uit de plek, waar beide soorten 
vergroeid zijn, hybride-takken ontspruiten. Die mogelijk 
heid kan ik niet toegeven ; toen ik indertijd een zoo vol- 
ledig mogelijk overzicht van de ervoor pleitende gevallen 
bijeen bracht, bleek mij, dat zonder veel moeite die ge- 
vallen op geheel andere oorzaken konden teruggevoerd 
worden. Dat de levensfuncties van den onderstam invloed 
uitoefenen op die van de ent, geef ik dadelijk toe. Het 
entproces zelf kan karakteristieke gevolgen hebben ; het 
is een algemeene ervaring, dat bij de Europeesche vrucht- 
boomen het enten gunstig op de vruchtdracht werkt. 
Ook de onderstam kan een bepaalden invloed uitoefenen : 
zoo enten de kweekers in Europa wel eens teere plan- 
tensoorten op andere, die beter tegen den winter bestand 
zijn en krijgen op die wijze beter „winterharde” struiken. 
Of, wat bij wijndruiven het geval schijnt te zijn, wanneer 
men een ent van een variëteit, die pas laat haar bladeren 
•ontplooit, plaatst op een vroeg in het voorjaar uitloopende 
