— 298 - 
blaclziekte, de groeiwijze, het aantal ondertakken en de 
neiging om wilde takken te vormen zijn kenmerken, die 
gemakkelijk getaxeerd en met een cijfer uitgedrukt kunnen 
worden. 
Een tweede wijze van beoordeelen der moederplanten is 
die, waarbij door nauwkeurge metingen de gemiddelden 
en ook de variaties der afzonderlijke kenmerken der 
moederboomen bepaald worden. Zulk een onderzoek is 
voor den practicus te omslachtig en behoort in het la- 
boratorium door een botanist te geschieden. Zooals men 
weet, wordt te Buitenzorg thans zulk een bestudeering 
uitgevoerd. 
Be derde en eenige zuivere wijze van beoordeelen bestaat 
in het beoordeelen der zaaisels van elke afzonderlijke 
moederplant. Men behoeft slechts, wanneer een nieuwe 
ontginning beplant wordt, een stukje grond met onder 
goede controle gekweekte afstammelingen van eenzelfden 
moederboom te beplanten; kosten en moeite brengt zulk 
een proef haast niet mede. Alleen moet bij het oogsten 
en het uitleggen der zaden, verder bij het in den grond 
brengen der jonge planten zorgvuldig er voor gewaakt 
worden, dat er geen zaden of planten van andere boomen 
onder geraken. Het eenige bezwaar is, dat pas na eenige 
jaren, wanneer de aanplant in productie is, het definitieve 
oordeel geveld kan worden ; maar mocht dan blijken, dat 
het uitgezóchte type erfelijk is, of tenminste, dat het 
zaaisel zich gunstig van andere aanplantingen onder- 
scheidt, dan is ook een belangrijk voordeel verkregen. 
Stel, dat men een twintigtal moederboomen heeft uitgeko- 
zen en dat na vier of vijf jaar blijkt, dat één bepaalde de 
beste nakomelingschap geeft, dan kan men dezen door enting 
verder vermenigvuldigen en in enkele jaren een zoo groote 
hoeveelheid zaad produceeren, als men zelf maarwenscht. 
Be behandeling van den zaaddrager is van groot gewicht 
voor de ontwikkeling der kinderen. Men houde in het 
oog, dat alle zorg, aan den moederboom besteed, eigenlijk een 
