— 851 — 
aan de eischen aan drinkwater te stellen voldoet. Dit is 
het geval als de put gegraven is in een bodem met een 
voldoend filtratievermogen en de putwanden met zooveel 
zorg bemetseld zijn, dat het water alleen via den bodem 
in den put kan komen en niet door de wanden. Verder 
moet de rand van den put zoover boven den grond uitsteken, 
dat zelfs bij hevige regenbuien het oppervlaktewater niet 
over den rand heen in den put kan vloeien. Vult een put 
zich, nadat ze leeg geschept is, in zeer korten tijd weder 
tot het oorspronkelijke niveau met water, dan kan men 
zeker zijn dat het filtreerend vermogen van den bodem on- 
voldoende is. 
Is een put reeds sinds geruimen tijd in gebruik, dan 
treedt ten slotte een totale vervuiling van de filtreerende 
aardlagen door de uit het water teruggehouden organische 
stoffen op. Die, in de poriën tusschen de aarddeeltjes, opge- 
zamelde organische verbindingen vormen een uiterst geschikt 
bacteriën voedsel, zoodat zich in die poriën massa’s bacteriën 
ophoopen, wat tot gevolg heeft dat de filtreerende aardlagen 
geen bacteriën uit het water opnemen, maar aan het water 
bacteriën afgeven-, het water wordt dus in plaats van armer 
rijker aan bacteriën door de filtratie. 
Weinig putten voldoen aan de eischen hierboven genoemd, 
zoodat het niet te verwonderen is, dat het aantal bacteriën 
in het ei toch zoo onschuldig uitziende putwater reusach- 
tig groot kan zijn. Zoo vond ik bij het onderzoek van 
het water uit eenige putten te Buitenzorg respectievelijk 
per c.c. : 160000, 131000 en 56000 bacteriën, cijfers overeen- 
komende met die, gevonden bij het onderzoek van niet 
al te vuil slokkanwater. Een directe verbinding tusschen de 
put en de in de nabijheid loopende slokkan is dan ook 
meestal de oorzaak van dergelijke hooge bacteriëncijfers. 
Onder dat groot aantal bacteriën komen gelukkig slechts 
hoogst zelden en dan nog maar in enkele exemplaren de 
voor den mensch schadelijke ziektekiemen voor, maar de 
.mogelijkheid is niet uitgesloten, dat, als het oppervlakte- 
