— 491 
meenschappelijke karakter, dat de druk, van buiten veroor- 
zaakt, niet gelijkmatig op de cellen van de oppervlakte wer- 
ken mag, maar geconcentreerd moet worden op het ge- 
voelige protoplasma. Bij de meer gecompliceerde gevoels- 
organen wordt de druk zelfs versterkt door werking van 
hefboomen of andere samengestelde werktuigen. 
Deze druk moet plotseling op het protoplasma werken, 
zoodat dit zelf plotseling gedeformeerd kan worden. De 
groote Duitsche plantenphysioloogPFEPFER heeft aangetoond, 
dat een gelijkmatige druk met een langzame vermeerdering 
van de kracht, waarmede gedrukt wordt, geen „Reizbe- 
wegung” tot stand brengt. Men zal daarom altijd bij de 
gevoelsorganen kunnen waarnemen, dat ze erop ingericht 
zijn, een plotselingen en gelocaliseerden stoot of druk op 
het protoplasma te kunnen uitoefenen. 
Het is inderdaad moeilijk de beste voorbeelden uit te 
kiezen, daar alle verschillende types van gevoelsorganen 
bijna even interessant zijn. Wij moeten uit de vele echter 
toch enkele kiezen, en zullen beginnen met de gevoelsor- 
ganen bij de klimranken van de komkommer en andere 
soorten van dezelfde familie. 
Hoe kan een rank een steunsel vinden, als dit zich aan 
de andere zijde van de plant bevindt? Iedereen zal ge- 
makkelijk zelf deze vraag kunnen beantwoorden, indien 
hij met een weinig geduld een of andere klimplant met 
ranken wil gadeslaan. Als een bijzonder goed voorbeeld 
kan de boven vermelde Momordica dienen, die hier in 
Indië overal op de dijken voorkomt. Als men den stand 
van een rank goed heeft opgenomen, zal men, wanneer 
men na een kwartier of een half uur dezelfde rank weer 
bekijkt, kunnen opmerken, dat de rank een heel andere 
houding heeft aangenomen. De ranken bewegen zich 
voortdurend in kringen. Daardoor wordt de omgeving 
van de plant door elke rank doorzocht zoover, als deze 
reiken kunnen. Daar nu alle ranken dezelfde zoekende 
beweging uitvoeren, evenals zoovele voelhoorns, is het 
Teysm. XVIII. 32 
