— 506 — 
grond de fijner geworden deelen ’t eerst der werking van 
’t water aanbiedt, en dat water diep zakken kan zonder 
zich met die losse kluiten te bemoeien. 
Deze opmerkingen lijken nu al zeer weinig aannemelijk. 
Het is moeilijk in te zien, dat het water een dergelijk uit- 
kiezend vermogen aan den dag legt, dat het harde kluiten 
voorbij stroomt, maar zich eerst met de fijnere grond gaat 
bezighouden. Ongetwijfeld zal het water in de droge klui- 
ten minder snel binnendringen, maar als het water enkele, 
b.v. 4 a 5 dagen voordat met de bewerking een aanvang 
wordt gemaakt, op de sawah wordt gelaten, zullen die klui- 
ten zeker doorweekt zijn en bij het ploegen of uiteenval- 
len of plat worden getreden, en mocht een enkele haar le- 
ven nog rekken, dan zal de eg daar ongetwijfeld een eind 
aan maken. En zelfs al mocht er een enkele aan deze 
bewerkingen ontsnappen, dan zal het op z’n zachtst uit- 
gedrukt eenigszins overdreven moeten worden genoemd te 
meenen, dat die enkele kluit de geheele structuur van 
den bouwgrond bederft en nota bene na 4 jaar nog haren 
invloed zal doen gevoelen. 
Trouwens de praktijk leert in deze anders. Laat ons 
eens een voorbeeld nemen uit een streek, waar de om- 
standigheden heel wat ongunstiger zijn, n.1. het noordelijk 
gedeelte van Demak, waar zeer veel katoen wordt aange- 
plant in den Oostmoesson, zonder eenige bevloeiïng. 
De bodem bestaat daar uit een uiterst zware leem, welke 
in den Oostmoesson steenhard is, zoodat ze alleen met koe- 
voeten eenigszins te verbrokkelen zou zijn. 
Bij ’t begin van den Oostmoesson, wanneer de grond nog 
eenigszins vochtig is, worden met de ploeg voren getrok- 
ken en in de voren met een plantstok de katoenzaden uit- 
gelegd. Dikwijls ondergaat de grond verder geen bewer- 
king. Dit komt dus wat grondbewerking betreft vrijwel 
overeen met hetgeen in bovengenoemd advies is aanbevo- 
len en nog nooit heeft men daar over de hier vermeende 
slechte gevolgen geklaagd, niettegenstaande de omstandig- 
