— 593 — 
2o. De kostprijs der enkele ontvezelingsmaekine bedraagt f 15,75. 
In verband met bovenstaande feiten heb ik getracht een toestel 
te doen vervaardigen, hetwelk bijna geheel uit ijzer bestaat en 
waarvan de prijs zelfs voor den iulandscken klein-grondbezilter 
geen buitengewoon finantiëel offer zoude vergen. 
In mijne verwachting, dat bedoeld toestel eventueel door den 
dessa smid zou kunnen worden vervaardigd, ben ik echter teleur- 
gesteld. Volgens deskundigen is het harden van het staal der 
messen (een der cardinale punten) een werk, dat niet door den 
gewonen inlaudschen smid verricht kan worden. Alle eventueel 
uit te voeren reparaties kunnen echter door eiken inlaudschen smid 
gedaan worden. Wat de prijs van het toestel betreft, in dat op- 
zicht zijn mijne verwachtingen volkomen verwezenlijkt. De heer 
van Olden, Machinist en Bankwerker alhier is er in geslaagd 
bovenbeschreven toestel te vervaardigen voor den geringen prijs 
van ƒ 3.50, terwijl het gepolijste toestel door genoemden deskun- 
dige voor ƒ 4.50 kan worden geleverd. De heer van Olden heeft 
zich bereid verklaard het toestel in elke hoeveelheid tegen boven- 
staande prijzen aan te maken. Ten slotte bied ik UH. Ed. G. een 
vergelijkend overzicht aan van de practische resultaten met de 
verschillende toestellen bij Manilla-hennip verkregen. De in dit 
overzicht vervatte cijfers dank ik aan den heer Pit, Administrateur 
van den Cultuurtuin, die de controle op de verschillende toestellen 
welwillend op zich nam. 
Ook op grond van de hieronder vermelde cijfers meen ik het 
door mij vervaardigde toestel te mogen aanbevelen. Producties 
welke per dag op de Philippijnen en in Fransch Cochin-China zouden 
worden verkregen, kunnen volgens mijne ervaringen met inlan- 
sche werklieden in de verste verte niet bereikt worden. Volgens 
geloofwaardige personen en publicaties zoude in eerstgenoemde 
landen met dezelfde toestellen als hierboven genoemd door: 3 
mannen, 1 vrouw en 1 kind een hoeveelheid vezelstof van 30 K.G. 
par dag bereid worden. Ik vermeen, dat bij de tegenwoordige 
marktprijzen van H- f 0.50 per K.G., de Inlandsche arbeider ook bij 
een dagelijksche opbrengst van 3 a 3,5 K G. per man een niet 
te versmaden winst kan maken. 
Btz. 17 Aug. 1907. 
De Ass. Horlulauns vjd Cultuurtuin, 
J. H. Heyl. 
