— 652 — 
heemsche bataten-vormen ; deze scheiding kau geschieden in den 
proeftuin te Buitenzorg. 
2e deze alsdan verkregen uitgebreide soortenverzameling in ver- 
schillende streken op te nemen in een vergelijkende proef, ten 
einde de praktijkwaarde der afzonderlijke vormen in loco na te gaan. 
De Westrnoesson-aanplant (1906 — 07) leende zich niet tot een 
vergelijkend onderzoek, daar bijna al het ingezonden materiaal van 
gemengden aard bleek te zijn. 
Dat er bataten- variëteiten bestaan, die tijdens het natte jaarge- 
tijde, onder bepaalde cultuurvoorw aarden een goed product kunnen 
opleveren, was reeds bekend en bleek ook thans. De variëtei- 
ten Negri-asin, boled en menes bleken tijdens den Westmoesson goede 
knolproducenten te zijn. Echter schijnt het over het algemeen wel 
op te gaan, dat dit in den Westmoesson gekweekt gewas een grootere 
verhouding vertoont tusschen stroo en knolgewicht, dan de Oost- 
moesson-aanplant. Dit wordt hierdoor veroorzaakf, dat de om- 
standigheden tijdens het natte jaargetijde in vergelijking met die 
tijdens den drogen tijd, de stengel- en bladvorming bevorderen, 
terwijl ze de knolvorming tegengaan? 
Enkele waarnemingen over het rijpheidsstadium bij bataten mo- 
gen thans een plaats vinden. Onder het rijpheidsstadium wordt hier 
verstaan het tijdstip waarop de quantiteit en de qualiteit der knol- 
len op de meest voordeelige wijze zjjn gecombineerd. Het onder- 
zoek hieromtrent stuit vaak op moeilijkheden, die zich vooral richten 
op de qualiteitsbepaling der knollen. 
De rijpheidsbepalingen werden voor enkele goede producenten 
tot een leeftijd van 8 maanden voortgezet. Tot dien leeftijd ble- 
ken en het sfroogewicht en het knolgewicht per plant steeds toe 
te nemen. In dit opzicht was een min of meer scherp te trekken 
rijpbeidsgrens niet aan te geven. In een ander opzicht had het 
gewas echter wel degelijk een kenmerkende verandering ondergaan, 
hetgeen duidelijk zal worden bij den vergelijking tusschen het 
4- maandsch en 8- maandsche gewas van goede knolproducenten. 
Tot een leeftijd van bet gewas van pl. 4 maanden toch, schijnen 
de knollen zoo goed als uitsluitend gevormd te worden aan de 
knoopen van dat gedeelte van de plant, het welk de oorspronkelijke, 
als plantmateriaal gebezigde, stek vertegenwoordigt. De uit de 
okselknoppen dezer stek uitgeloopen stengeldeelen hebben dan op 
dezen leeftijd van 4 maanden gewoonlijk nog geen, ot zoo goed als 
