— 664 - 
voor eigen gebruik, totaal 70.130 H. A.; zoodat de verhouding 
van de totale hoeveelheid bouwland, tot die van den tuin- 
grond bijna is als 12: 1. [ 
Wanneer men daarbij in aanmerking neemt, dat de 
tuinbouw een intensief bedrijf is, dat van een kleine op- 
pervlakte groote opbrengsten geeft, dan valt hierdoor de 
beteekenis van het tuinbouwbedrijf in het oog. Wat de 
uitgestrektheid van den grond betreft, die men als be- 
staansmiddel kan beschouwen, valt gemiddeld 3 H. A. bouw- 
grond en grasland op elk der personen in Nederland, die 
zich aan den akkerbouw en de veeteelt wijden; terwijl 
slechts 1.2 H. A. voldoende schijnen voor hen, die zich met 
tuinbouw bezighouden. 
De tuinbouwstreken zijn ook het dichtst bevolkt, zoo 
vindt men in het Westland gemiddeld 1870 bewoners 
per 1000 H. A.; de in de onmiddellijke nabijheid gelegen 
streken, die ook geheel in cultuur zijn, maar meer uit 
graslanden bestaan, hebben gemiddeld 700 bewoners per 
1000 H. A.; de Haarlemmermeer met zeer vruchtbaar bouw- 
en grasland heeft 893 bewoners per 1000 H. A. 
Het voortgebrachte is slechts gedeeltelijk voor gebruik 
binnenlands bestemd, een groot deel der tuinbouwpro- 
ducten worden uitgevoerd; de gunstige ligging van ons 
land voor den uitvoer, komt aan den tuinbouw ten goede. 
Alles wordt dan ook in het werk gesteld, om het transport 
zoo vlug en zoo billijk mogelijk te maken. Zoowel de 
besturen van spoorwegen als de stoomvaart-reederijen zien 
terecht in, dat zij daardoor den handel bevorderen, het- 
geen hun zelf ten goede komt. 
Hier heeft de tuinbouw nog veel minder beteekenis maar 
toch veel meer als menigeen zich voorstelt. Het spijt mij 
dat ik niet over meer cijfers beschik om zulks aan te 
toonen. Ik kan slechts eenige getallen produceeren het 
vervoer van tuinbouwproducten betreffende per spoor van 
Buitenzorg naar Batavia. 
