— 666 — 
zoodat het aantal der laatste, dat der eerste verre overtreft. 
Yan de vruchten zijn het vooral de kleine maar bijzon- 
der geurige en zoete nanas bogor, die bijna zonder uit- 
zondering van het aan Buitenzorg grenzende land Tjomas, 
aangevoerd worden. 
Bij een zorgvuldige cultuur, zouden die vruchten zeker 
wat grooter en beter kunnen zijn, ook oogst men ze meestal 
te onrijp, wat op de grootte maar meer nog op smaak en 
geur een ongunstigen invloed uitoefent. Wel is waar 
mogen de vruchten, die men wil verzenden, niet te rijp 
zijn, zij zouden dan bij het transport eerder te lijden heb- 
ben, maar men gaat op Tjomas hierin te ver. 
Voor de Europeesche markt zijn onze nanas bogor minder 
geschikt, of men zou het publiek er aan moeten gewen- 
nen. Men is daar van meening, dat de kleine vruchten 
onrijp en minderwaardig zijn. Zelfs voor ananas in blik 
wenscht men grootere vruchten. Nu zouden door goede 
teelt de nanas bogor wel wat grooter kunnen worden, 
maar vergeleken bij de meeste andere variëteiten zijn 
ze toch altijd klein. Onder de nieuwe door de Vereeni- 
ging Ooftteelt ingevoerde ananas-variëteiten zijn er ver- 
scheidene, die zonder veel zorg, vruchten van 1 kg. en 
meer leveren; terwijl nanas bogor zelden meer dan x / 2 kg. 
weegt. Zij wint het echter in smaak en geur van de 
meeste groote vruchten, ook is de smaak minder scherp. 
Gegevens van den uitvoer van andere plaatsen zijn mij 
niet bekend, maar in vergelijking met hetgeen hier geëxpor- 
teerd wordt zou zulks ook elders heel wat moeten beteeke- 
nen. Wel is het aan verschillende kenners van indische toe- 
standen in de binnenlande, die daar goed hun oogen den kost 
gaven en met de inlanders omgingen, bekend, van hoe groote 
beteekenis de tuinbouw voor de inheemsche bevolking is. 
Verreweg het grootste deel hunner dagelijksche behoeften, 
behalve de rijst, wordt toch uit den tuinbouw verkregen. Nog 
niet lang geleden, deelde mij iemand, die het kon weten mede, 
dat in een streek bekend om de goede mangga’s, in jaren 
