722 — 
Al is de proef met den invoer van nieuw zaad uit andere stre- 
ken mislukt, er is uit het bovenstaande wel een nuttige les te 
trekken. Deze, dat men bij den invoer van nieuwe koffiesoorten 
er zich nauwkeurig rekenschap van moet geven, welke ziekten haar 
aantasten en vooral, in welke mate die ziekten er in toenemen. 
Als voorbeeld kan ik de robustakoffie noemen, die gedurende de 
7 jaren, dat zij op Java in cultuur is, prachtige resultaten heeft 
opgeleverd. Yoorloopig wordt zij nog slechts in geringe mate door 
bladziekte aangetast en zij kan daardoor voor de streken, waar het 
klimaat geschikt voor haar is, zeker sterk aanbevolen worden. 
Absoluut vrij van Hemileia is de robusta echter niet en wij moeten 
dus de mogelijkheid onder de oogen zien, dat zij, terwijl zij nu 
nog een zeer loonende cultuur oplevert, over eenige jaren ernstiger 
onder bladziekte te lijden zal hebben. Mocht het blijken, dat zij 
denzelfden weg opging als de Liberiakoifie, dan zou dat juist een 
reden zijn, haar zoo spoedig mogelijk in het groot aan te planten ; 
vóór nog de bladziekte zoo erg geworden is, dat de cultuur niet 
meer rendeert. Komt het zoover, dan moeten wij weer nieuwe 
vormen klaar hebben om haar te vervangen. De voor groote aan- 
plantingen gebruikte bastaarden als de Kalimas- en de Kawisari- 
hybriden zijn voorloopig nog vrij gebleven van bladziekte; van 
eerstgenoemde zijn mij zelfs 20-jarige enten bekend, die nog geen 
last van Hemileia hebben, zoodat op dezen vorm althans de ge- 
vreesde ziekte voorloopig nog geen vat schijnt te kunnen krijgen. 
Absoluut vrij is hij er echter ook niet van. 
Dit alles voert ons tot de overtuiging, dat wij in de eerste plaats 
moeten zoeken naar nieuwe soorten, die óf volkomen vrij van blad- 
ziekte blijven — indien zulk een soort te vinden was, zou dat een 
groote aanwinst zijn — óf die tenminste de eerste jaren vrij blij- 
ven en dan in het groot kunnen worden aangeplant. Ik hoop dit 
nader uit te werken in een voordracht, op het as. congres van het 
Syndicaat voor Koffie en andere Bergcultures te Soerabaja te hou- 
den. 
