— 757 — 
een eerste plaats toekent, mag men als bewezen beschouwen. 
Ik herinner mij een verbaal van iemand, die te Buitenzorg 
op audiëntie moest en die, verzot als hij was op rijpe 
gandaria, zich even te voren aan de vruchten te goed deed. 
Het geval werd kritiek, naar gelukkig was ook in deze 
hoogste nood de redding — een poedertje met veel „stop- 
ping power” van den apotheker — nabij. 
Op de tentoonstelling waren vrij talrijke inzendingen 
van gandaria. De vruchten waren echter lang niet alle 
goed rijp, dikwijls zag men nog groene plekjes bij de aan- 
hechting van den steel. 
Het schijnt, dat op Borneo een eenigszins afwijkende 
variëteit van gandaria voorkomt met meer langwerpige en 
zoeter vruchten. Ook in Bantam moet zulk een vorm, 
hoewel zeldzaam, voorkomen ; zij wordt daar gandaroesa 
genoemd (niet te verwarren met de echte gandaroesa die 
als paggerplant gebruikt wordt). Wij zijn er nog niet in 
geslaagd tjankokkans van deze verscheidenheid te krij- 
gen ; kan een van de lezers er ons misschien aan 
helpen? 
Naast de gandaria hadden enkele inzendingen van namnam 
( Cynometra cauliflora) een plaats gevonden. Deze vrucht 
wordt, evenals de kedongdong, meestal als appelmoes bereid 
gegeten; rauw bezit zij ook vrij sterk den geur van appels; 
zij is echter lang niet zoo sappig als de kedongdong. Het 
eetbare deel van de vrucht is de schil, die dik en vleezig 
is. De peulvormige vruchten groeien aan den stam 
van den boom, evenals die van de kepel of, om een meer 
bekend voorbeeld te noemen, de cacao. De enkele inzen- 
dingen van namnam op de tentoonstelling bestonden uit 
goed rijpe en vrij groote vruchten, die echter zelden gaaf 
en schoon waren. 
Tot een geheel andere groep, zoowel uit een botanisch 
als uit een gastronomisch oogpunt, behooren de passiflora- 
vruchten, de marquisa of erbis en de boewah negri. De 
planten, die deze vruchten leveren, bloeien met de be- 
Teyem. XVIII. 
49 
