— 763 — 
kan krijgen. Van de boomen, die pas in productie zijn 
en van de oudere planten moeten er ieder jaar ook weer 
een aantal worden afgeschreven, die hun takken laten 
vallen en wel is waar niet dood gaan, maar toch nimmer 
een noemenswaardigen oogst geven. Zijn de boomen een- 
maal een jaar of 15 oud, dan hebben zij hun leeftijdsgrens 
bereikt. Het grootste deel gaat dan schraal staan : na een 
zwaren oogst vallen de meeste bladeren af, de takken 
sterven in en in plaats van nieuw vruchthout worden over- 
al aan de takken korte wiwilans gevormd, die nooit vrucht 
dragen en meestal spoedig, na enkele paren kleine blaad- 
jes ontwikkeld te hebben, afvallen. 
Dit alles maakt, dat men in plaats van een geregelden, uit 
produceerende boomen bestaanden aanplant, tuinen krijgt, 
waarin wel eenige goed produceerende boomen vooikomen, 
maar waarin men ook een groot aantal kwijnende en afster- 
vende exemplaren en niet produceerende inboetelingen 
vindt. Het spreekt van zelf, dat zulk een tuin veel minder 
opbrengt dan een regelmatige aanplant ; bovendien veel meer 
aan onderhoud en aan inboeten kost. Op het ogenblik is de 
toestand zoo erg, dat men in vele strekken de Liberia- 
kultuur niet meer rendabel acht. Het is dus wel de 
moeite waard eens te overwegen, welke houding wij moeten 
aannemen tegenover deze achteruitgang. Laat ik vooraf 
zeggen, dat ik hier niet een streng wetenschappelijk be- 
toog wil leveren, maar veeleer een persoonlijke overtuiging 
uitspreken, gebouwd op de indrukken op koffieondernemin- 
gen in verschillende streken van Java opgedaan, op de be- 
sprekingen met planters, en op hetgeen over dergelijke 
verschijnselen in andere koffieverbouwende landen geschre- 
ven is. 
Waarop berust het kwijnen der planten? 
Deze vraag werd het vorig jaar reeds kort in de Ma- 
langsche Plantersvereeniging besproken. Men kan de mee- 
ningen in twee groepen onderscheiden: volgens sommigen 
liggen de oorzaken buiten de plant en bestaan zij in uit- 
