— 766 — 
dat de onrustbarende achteruitgang van de Liberiakoffie 
toegeschreven moet worden aan het steeds heviger worden 
van de bladziekte. Bij het zoeken naar middelen om den 
toestand te verbeteren zal men van dit standpunt moeten 
uitgaan. 
Welke zijn de middelen om de bladziekte te bestrijden? 
Als een bestrijdingsmiddel kan in de eerste plaats ge- 
noemd worden verbetering der cultuurvoorwaarden. Ik 
wil over dit punt niet te lang uitweiden. Ieder zal toe- 
geven, dat, hoe gunstiger de levensvoorwaarden voor de 
plant zijn, hoe minder vat de bladziekte er op kan krijgen. 
Meer en meer verschuift de grens en waar vroeger maag- 
delijke gronden de zekerheid gaven dat de Liberia slagen 
zou, is dit thans niet meer het geval: de bladziekte is 
zoo hevig geworden, dat in gevallen, waarin vroeger de 
Liberia er zich nog doorheen kon slaan, zij dit thans niet meer 
kan. Slechts in enkele streken van Java kan de Liberia nog 
weerstand bieden aan de Hemileia; over het algemeen 
zijn dit laaggelegen streken, die dus voor de cultuur van 
Javakoffie ongeschikt zijn. Yóór de bladziekte op Java 
haar intrede deed, groeide de Javakoffie tot aan zee toe; 
onder den nadeeligen invloed der Hemileia is haar cultuur- 
gebied sterk ingekrompen. Op den duur zullen wij op 
dezelfde manier de Liberiakoffie ook wel slechts in enkele 
streken zien standhouden, die dan, in tegenstelling met 
de voor Javakoffie gunstige gebieden, slechts op geringe 
hoogte boven zee gelegen zijn. 
Men kan trachten bij het planten der Liberia de jonge 
boompjes door het kritieke punt heen te helpen, door ze 
van een groote hoeveelheid licht opneembaar voedsel te 
voorzien. Met dit doel worden op de Pondok Gedeh-landen 
de Liberia’s bij het planten met een blik gier gemest, 
hetgeen, voorzoover ik dat kon nagaan, een zeer goed 
resultaat gaf. Maar het is een groote uitzondering, dat 
men op een koffieonderneming over genoeg mest beschikken 
kan om zulk een methode toe te passen. 
