— 780 
bladziekte niet de overhand heeft kunnen krijgen en de 
cultuur dus nog zeer loonend mag genoemd worden. 
9. In streken waar de bladziekte wel de overhand heeft 
gekregen, dient omgezien te worden naar een vervanger 
voor de Liberiakoffie. 
10 Als vervangers komen voorloopig slechts in aan- 
merking robusta-koffie en hijbriden-enten; geen dezer beide 
vormen is absoluut bladziektevrij. 
11. Van de robustakoffie is de mogelijkheid niet uit- 
gesloten, dat zij op den duur denzelfden weg opgaat als 
de Liberiakoffie. Het is daarom raadzaam, met het aan- 
leggen van groote aanplantingen niet te wachten tot het 
zoover is, maar reeds nu, terwijl de bladziekte nog slechts 
geringen invloed heeft, daartoe over te gaan. 
12. Van de hybriden is het niet waarschijnlijk, dat 
hun cultuur ooit door de bladziekte ernstig bedreigd zal 
worden. In streken onder de 2000 voet, misschien ook 
in hoogere, en met voldoenden regenval, is de cultuur 
zeer winstgevend. 
Het verdient daarom aanbeveling, behalve van robusta, 
ook van hybriden-enten grootere aanplantingen aan te leggen. 
13. Op plekken, waar het scherpstaartige koffieaaltje 
voorkomt, is het nutteloos een der genoemde koffiesoorten 
te planten. 
14. Met het oog op de toekomst der koffiecultuur is 
het noodzakelijk: 
a. alle aandacht te besteden aan den invoer van nieuwe 
koffiesoorten ; 
b. zoo spoedig mogelijk van de op Java ingevoerde, 
proefaanplantingen aan te leggen, die tot een beoordeeling 
van de waarde der plant voor de cultuur en van het 
product voor de markt in staat stellen ; 
c. deze proefaanplantingen, behalve onder toezicht van 
een practicus, onder controle te stellen van een botanist, 
teneinde te voorkomen, dat door variaties een verwarde 
groep van onderling afwijkende typen ontstaat. 
