782 — 
Het is zonder twijfel de goede weg, die Haberlandt 
hier heeft gevolgd om zijne theorie te bewijzen, en als ik 
in mijne kleine verhandeling deze experimenten van Ha- 
berlandt zelf niet besproken heb, is de reden uitsluitend, 
dat het wel zoo zeker is eerst eene bekrachtiging van de 
experimenten door herhaling van andere onderzoekers af 
te wachten. Zulk een verbeterde herhaling is nu door 
den Heer Nordhausen genomen, maar helaas met het te- 
genovergestelde resultaat. 
Nordhausen heeft de bladeren met een laag van gelatine 
bedekt, waarvan de brekingsexponent veel beter overeen- 
komt met die van het celsap als water. Verder heeft hij 
verscheidende verbeteringen in de methodiek van de ex- 
perimenten uitgedacht, waardoor hij een betere verzorging 
van de planten tijdens de proef bereikte. Door al zijne 
proeven vindt hij nu, dat de bedekte bladeren even zoo 
goed de fixelichtstelling innemen kunnen als de onbe- 
dekte. Dat wil dus zeggen, dat er geen verhouding bestaat 
tusschen de lichtwaarnemende cellen (van Haberlandt) en 
de waarneming van het licht. Zeer ridderlijk voegt hij 
toe: Damit soll aber keineswegs die bedeutung des den 
HABERLANDTSchen arbeiten zugrunde liegenden gedankens 
bestritten werden. 
In deze kwestie is dus nu het woord aan Haberlandt. 
Hj. Jensen. 
