( 107 ) 
bruiiikool stukken, die geheel met pyriet doordrongeu wa- 
ren. De daarin vervatte pyriet verkeerl in toestand van 
verweering; op eene vochtige plaats gelegd, overdekt zij 
zieh in weinige dagen met kristallen, welke, behalve uit 
een weinig zwavelzure aluinaarde, uit zvvavelzuur ijzeroxydul 
bestaan. ^ 
De oxydatie van die straalkieshoudende pyriet du is 
de oorzaak van het. geheele verschijnsel. Eeuwen lang be- 
dekt door eene voor water en lucht ondoordringbare leem- 
laag van het de bruinkool-bedding ' bedekkend diluvium, 
moest die fijn verdeelde pyriet onveranderd blijven. Door 
het boren van den put, verkregen lucht en water vrijen 
toegang. Er ontwikkelde zieh een oxydatieproces, dat eene 
bron werd van wärmte; de steeds loenemeude temperatuur 
bespoedigde op hare beurt de oxydatie. 
Toen nu, ten gevolge van het bezwijkeii der wanden, 
de put gevuld werd, had dat scheikundig proces reeds eene 
zekere intensiteit bereikt; het oxydatieproces ging voort, 
doch niet ineer ten koste van de zuurstof der lucht, welke 
nu Aveder was afgesloten, maar ten koste van de zuurstof 
des waters, waarmede de bruiiikool doortrokken was. 
Van het oogenblik af dat waterontleding plaats voud, 
ving gasontvvikkeling aan. Waar pyriet (Ee S‘‘) door de 
zuurstof van het water gebracht wordt tot zwavelzuur ijzer- 
oxydul, moet zwavelwaterstofgas ontwikkeld worden, het- 
welk ik bij mijn eerste bezoek dan ook in zoo ruime hoe- 
veelheid aantrof. 
De door het scheikundig proces ontwikkelde temperatuur 
nam in die mate toe, dat het water tot waterdamp werd 
gebracht en zieh in ruimere hoeveelheid ontwikkelde, dan 
door de niet wijde opening kon ontwijken. De daardoor 
teweeggebrachte drukking werd oorzaak, dat de tempera- 
tuur van den damp boven 100* C. steeg, en te hooger 
moest stijgen, naannate op verschillende oogenblikken het 
