( 201 ) 
der oppervlakte aaiiwezig, tegen de isolerende omgeving 
gedrukt wordt. De iheorie leert, dat deze kracht is = 
dus evenredig aan het kwadraat der digtheid. Door 
de definitie van gavarret wordt de kracht bedoeld, waar- 
mede eene eenheid elektriciteit, in de onmiddellijke nabij- 
heid des geleiders geplaatst, aangetrokken of afgestooten 
wordt. Deze kracht is volgeus de theorie ~ ^ n k, dus 
evenredig aan de eerste inagt der digtheid. 
Wij merkten intusschen reeds vroeger op, dat noch 
GANOT noch GAVARRET aan hunne definitien getrouw ge- 
bleven zijn. Let men dus alleen op het gewone gebruik, 
door deze en andere schrijvers over elektriciteit van het 
woord spanning gemaakt, zoo overtuigt men zieh spoedig, 
dat het op de meeste plaatsen gevoegelijk door potentiaal 
kan vervangen worden. Eeeds voor twaalf jaren heeft Clau- 
sius, die evenzeer met de wiskundige als raet de proefon- 
dervindelijke elektriciteitsleer bekend is, op de overeenkomst 
dier beide woorden gewezen. In zijne verhandeling over de 
theorie der I'rankliusche ruit zegt hij, van de potentiaal 
sprekende : // welche Grosse hier, wie in vielen Fallen, als 
n das geeignetste Maass dessen zu betrachten ist, was man 
//gewöhnlich mit dem etwas unbestimmten Ausdrucke Span- 
// nung bezeichnet” *). Zonder hier in verdere bijzonder- 
heden te treden, wil ik slechts e^n voorbeeld aanvoeren, 
waarin de overeenstemming volkomen is. Bij de ongeslo- 
tene Voltasche zuil of galvanische batterij wordt de elek- 
trische toesland der polen algemeen door het w’oord span- 
ning aangeduid; maar tevens wordt die toestand geraeten, 
door de pool met een eleklroskoop in verband te stellen, 
lletgeen men hier meet is dus werkelijk de waarde der 
potentiaal aan de pooL 
Daar nu ter verklaring van sommige elektrische ver- 
') Fooo. Arm. 86, 197. 
