( 209 ) 
gezamenliike potentiaal van ,de elektriciteit des schellaks 
en des daarop rüstenden bols gemeten is. 
Op grootere schaal is de methode toegepast bij het nie- 
ten van de sterkte der atmosförische elektriciteit, Quetelet 
is de eerste, die hierbij systeinatiscK- te werk gegaan is. 
Sedert 1822 worden te Brussel dagelijks waarnemingen 
gedaan met eenen elektrometer van peltier, opwelksstang 
een koperen bol van e^n palm raiddellijn geplaatst is. Bij 
elke wäarneming wordt de elektrometer op een terras ge- 
bragt, dat boven de omringende voorwerpen uitsteekt. Men 
raakt de stang een oogenblik met een afleidenden draad 
aan, brengt daarna den elektrometer naar beneden en neemt 
zijne aanwijziug binuenshuis waar. 
Deze wijze van waarnernen voldoet intusschen niet ge- 
heel aan de vooronderstelling, waarop de vergelijkingen (4) 
en (5) berusten. Imraers zijn niet alleen de bol, maar ook 
de verdere daarmede verbundene metallische deelen van den 
elektrometer aan de influentie der luchtelektriciteit blootge- 
steld en vormen een zeer zamengestelden geleider, waarop 
die vergelijkingen niet onniiddellijk toegepast mögen wor- 
den. Daarentegen wordt die vooronderstelling verwezenlijkt 
door eene latere, het eerst door dellmann ingevoerde waar- 
nemingsraethode, welke ook sedert vele jaren aan het me- 
teorologisch Observatorium te Utrecht gevolgd wordt. Eeii 
geisoleerde bol van 1 palrn raiddellijn wordt längs een 
hoogen paal naar boven geheschen, daar met een metaal- 
draad aangeraakt en dan neergelaten, waarna de verkregene 
lading aan een elektrometer van peltier onderzocht wordt. 
Ook uit deze voorbeelden blijkt, hoe belangrijk de the- 
orie der potentialen voor het proefondervindelijk gedeelte 
der elektriciteitsleer worden kan. Het is dus zeer te wen- 
sehen, dat zij spoedig in de leerboeken wurde opgenomen 
en de onbesteinde uitdrukking spanning daaruit geheel ver- 
dringe. 
