( 22G ) 
lak iiaar Dordrecid strooinde, terwijl de overige, in een 
onnoetnelijk aantal killen en stroompjes verdeeld, het Hol- 
landsch diep bereikten. 
Even als Pannerden het punt van separatie voor de bo- 
venrivieren is, zoo werd Werkendam het punt van sepa- 
ratie voor de benedenrivieren. 
Hierdoor werd langzamerhand de Nieuwe Merwede voor- 
bereid, en het is over het vormen van deze nieuwe rivier, 
dat ik ZOO kort raogelijk eenige oogenblikken wensch te 
spreken. 
Terwijl Nederland met spoorwegen overdekt wordt, ha- 
vens en kanalen worden aangelegd, meren en plassen droog- 
gemaakt, is dat grootsche werk sedert 1850 aangevangen : 
een werk, dat, door betrekkelijk geringe, jaarlijks daarvoor 
aangewezen middelen gesteund, langzaam doch met vasten 
tred voortgaat; dat door velen als nadeelig uitgekreten, 
soms met talent is bestreden, door anderen is verguisd, maar 
niettegenstaande de tegenkantingen met standvastigheid ver- 
dedigd en voortgezet, wanneer het eenmaal gereed, een der 
grootste werken zijn zal waarop de waterbouwkunde in 
Nederland mag bogen. 
Wanneer men de verwarde delta besehen wt, die de ver- 
dronken Zuid-Hollandsche Waard uitinaakt, dan was het 
eene grootsche gedachte, die verwarde killen te vervormen 
tot eene nieuwe rivier, magtig genoeg om het afstrooraeude 
water längs den kortsten weg naar zee te voeren. 
Men weet hoe in 1421 de Zuid-Hollandsche Waard in- 
brak *). De daardoor veroorzaakte verwoesting is uit de 
geschiedenis bekend. 
Weinige der rarapen op onze rivieren voorgevallen, brag- 
*) Van den Zuid-Hollandschen Waard, zoo als hij was vddr de ge- 
weldige inbraak van 1421, kan men zieh eenig begrip maken door het 
kaartjo van den Landmeter n. diert, dat in 1565 werd opgemaakt. 
