( 365 ) 
niet ineer dan een klein deel eener secunde konden bedra- 
gen, heeft eene schroef, waarvan de fouten, bij eenen straal 
van omtrenl drie eilen, tot niet minder dan drie tiende 
deelen eener secunde opklimmen * * * §) ). Bij het keurig univer- 
saal-instrument van eepsold, besterad voor de geographi-* 
sehe dienst in Oost-Indie, dat het meten van hoeken, al- 
thans op eene secunde na, scheen toe te laten, vond de 
Heer otjdemans fouten van vijftien secunden, die alleen- 
lijk uit de onvolkomenheid der schroeven voortvloeiden f). 
Toen dat werktuig, bij eene herstelling, op verlangen van 
den Heer otjdemans, door eepsold zelven van betere 
schroeven was voorzien, hadden deze nog fouten, die tot 
acht secunden bedro«gen §). Dat de schroeven der aflezings- 
mikroskopen, bij de tegenwoordige meridiaan-werktuigen, 
nog geenszins volkomen zijn, kan, onder anderen, ook 
daaruit blijkeu, dat de fouten van eene der inikrometer- 
schroeven, voor weinige jaren, door eepsold, aan den Me- 
ridiaan-cirkel te Altona toegevoegd, uaar het onderzoek van 
den Heer pape, tot eene volle secunde opklimmen **) 
Bessel, die, in de pral^tische slerrekunde, het beginsel 
ijivoerde, dat de fouten der werktuigen steeds te groot zijn 
voor de scherpte, die zij bij de waarnemiugen gedoogen en 
dat de sterrekundige de fouten zijner werktuigen of ver- 
eftenen, of bepalei^ en in rekening brengen moet, wees ook 
eenen weg aan, die tot de naauwkeurige kennis van de 
fouten eener schroef kan leiden Hij handelde over dit on- 
derwerp het eerst in het belangrijke werk, waarin hij de 
*) F. w. BESSEL, Astron. Untersuchungen, Königsberg 1841. Band I. 
bl. 83. 
t) Beschrijving en a/heelding van een Universaal-instrument van hep- 
SOLD, door Dr. J. A. C. ODDEMAN8, bl. 23. 
§) Verslag van de geographische dienst in Nederlandsch-Indie over Jan. 
1858 tn' Apri/ 1859. Door Dr. j. a. c. oudebians. Batavia, 1860, bl. 69. 
•*) Astron. Nachr. Band 50, bl. 352. 
