( 10 ) 
peratuur der kamer, zoo snel rnogelijk deze laatste te laten 
aannemen. Verlies door verdamping heeft men hierbij bij 
vloeistoffen zooals diaethylamine, die minder vluchtig zijn 
dan aetlier niet te vreezen, maar men heeft somtijds te kam- 
pen met een ander bezwaar, vooral wanneer de toestel eens- 
klaps van eene vrij liooge temperatuur op eene betrekkelijk 
läge wordt gebracht ; namelijk, dat het volumen van bet 
flescbje en zijn dilatatie-coefficient kunnen veränderen ; zoo- 
dat bet noodzakelijk is, zieh na elke reeks van bepalingen 
te overtuigen, of dit inderdaad heeft plaats gehad of niet, 
door den pyknometer op nieuw door weging met water bij 
verscliil lende temperaturen te calibreeren. 
Bij bet GrAY-LussAc’scbe flescbje, dat ik beb gebezigd, 
deed zieh dit verschijnsel aanvankelijk voor, maar later, na- 
dat bet bij eene reeks van bepalingen was gebezigd en daarbij 
allerlei, soms plotselinge afwisselingen van temperaturen bad 
doorstaan, bleef bet volumen standvastig voor dezelfde tem- 
peratuur. Dezelfde ervaring beb ik vroeger bij gelegenkeid 
van densiteitsbepalingen van aether bij andere pyknometers 
opgedaan. 
Merkwaardig is het daarbij, dat de uitzetting van vele 
door mij in dit opziebt onderzochte toestellen, evenredig is 
aan de temperatuursverhooging, van andere daarentegen niet, 
zoodat men om bet volumen van deze laatste voor te stellen 
zijne toevlucht moet nemen tot eene formule van den vorm : 
yt V° -j- a t -j- b t z ; voorts dat sommige pyknometers blij- 
ken, dadelijk onveranderlijk te wezen, andere daarentegen zeer 
gevoelig te zijn voor tijdelijke temperatuursveranderingen. 
Trouwens hetgeen ik hier vermeld, strookt gebeel met de 
ervaring, die men omtrent de uiteenloopende en somtijds 
grillige gedragingen van thermometers heeft opgedaan *). 
’) Waarsckijnlijk zal deze tijdelijke veranderiug vau volumen bij dilato- 
meters eveneens moeten voorkomen en des te meer, naarmatc ze aan 
liooger temperaturen (zooals bij het uitkoken met kwik) zijn blootgesteld 
geweest. Het komt mij voor, dat deze bron van fönten bij densiteitsbepa- 
lingen niet altjjd genoeg is in bet oog gebouden. 
