( 181 ) 
de Stelling, dat de afkoelingssnelheid — voor zoover zij aan 
de warmtestroomingen is toe te schrijven — met eene der- 
gelijke macht van het temperatuurverschil evenredig is. Maar 
men zal niet zonder nader onderzoek het resultaat, door Lorenz 
verkregen, op andere gevallen mögen toepassen. 
Ook mij is het niet gelukt, het vraagstuk op te lossen, 
en de verwachting, waarmede ik de berekening begon, is niet 
verwezenlijkt. Ik geloof intusschen, dat het de moeite waard 
is, mijne beschouwingen mee te deelen, al zijn zij slechts als 
eene voorbereiding voor meer volledige behandeling te be- 
schouwen. 
§ 2. De bewegingsvergelijkingen der gassen zijn in hun 
algemeenen vorm vrij samengesteld. Men bepaalt zieh dan 
ook gewoonlijk, b. v. bij de behandeling der geluidsverschijn- 
selen, tot oneindig kleine verstoringen van den evenwichts- 
toestand. Op dezelfde wijze kan men beginnen, bij het vraag- 
stuk, dat ons thans bezig houdt, de temperatuurverschillen 
en de daardoor veroorzaakte stroomingen oneindig klein te 
onderstellen, waardoor verschillende termen in de bewegings- 
vergelykingen wegvallen. Men vindt ook dan nog eenigen 
invloed van de warmtestroomingen op den warmteovergang. 
Wel is waar valt de eigenlijke convectie weg als eene groot- 
heid van de tweede orde, maar er ontstaat toch door de 
stroomingen eene wijziging in de gedaante der oppervlakken 
van gelijke temperatuur en dus ook in de hoeveelheid wärmte, 
die door geleiding wordt overgebracht. De berekening leert 
nu echter, dat deze wijziging bij proeven, als die van Ktjndt 
en Warbürg zeer gering is en volstrekt niet den door hen 
gevonden invloed der stroomingen verklären kan. Men zal 
dus bij deze proeven de temperatuurverschillen niet meer als 
oneindig klein mögen beschouwen. Werkelijk blijkt het, dat 
reeds bij kleinere temperatuurverschillen, b. v. van eenige 
graden, verschillende termen, die eerst in de bewegingsver- 
gelijkingen werden weggelaten, even groot of grooter worden, 
dan die, welke men behield. De beschouwing der bewegings- 
vergelykingen leert nl., dat men, zoodra de inwendige wrijving 
en de warmtegeleiding der gassen in rekening gebracht moe- 
ten worden, kleine snelheden, b. v. van 1 mM. per secunde 
