( 210 ) 
De formule, welke Dr. Haga heeft geverifieerd, geldt alleen 
als de toestandsverandering isentropiscli en omkeerbaar is, 
d. w. z. als, bij verlaging van temperatuur beneden de omge- 
ving, door den draad geen wärmte van buiten wordt opge- 
nomen, en als de verandering van spanning zoodanig ge- 
schiedt, dat de draad elk oogenblik kan geacht worden in een 
toestand van evenwicht te verkeeren. De eerste voorwaarde 
is des te beter vervuld, naarmate de verandering der span- 
ning korter duurt — de tweede daarentegen, naarmate 
die verandering langzamer gescbiedt. Bij de proeven van 
den Schrijver duurde deze verandering der spanning ongeveer 
2 Sekunden. Ofschoon wij ons overtuigd houden dat, bij 
de omstandiglieden der proeven, beide voorwaarden in vol- 
doende mate vervuld waren, zou tock een opzettelijke be- 
spreking van dit punt en een onderzoek, binnen welke gren- 
zen de waargenomen temperatuursveranderingen onafhanke- 
lijk zijn van den tijdduur der verscliuiving van de spannende 
gewichten, niet ongewenscht zijn geweest. 
Wij zouden gaarne zien, dat, in geval de Akademie aan 
de conclusie van dit rapport hare goedkeuring schenkt, den 
Heer Haga afschrift van dit rapport toegezonden worde. 
Misschien geeft hem dit nog aanleiding, enkele woorden om- 
trent dit onderwerp aan zijne verhandeling toe te voegen. 
Amsterdam , November 1881. 
J. D. VAN DER WAALS. 
D. J. KORTEWEG. 
