BEPALINCx 
VAN DE 
TEMPERATUURSVERANDERINGEN BIJ SPANNEN EN 
ONTSPANNEN VAN METAALDRADEN, 
EN VAN HET 
MECHANISCH AEQUIVALENT DER WÄRMTE. 
DOOR 
H. H A G A. 
Uit het principe van Cabnot leidde in 1851 Thomson de 
grootte der temperatuursveranderingen af, die op moeten 
treden wanneer de drukking op een lichaam plotseling ge- 
wijzigd wordt of wanneer — in een bizonder geval — een 
vast cilindervormig licbaam in de ricbting der as eene druk- 
king of uitrekking ondervindt. 
Is in dit geval 
P de verandering van drukking op een vast lichaam, waarvan 
u de uitzettingscoefficient, 
c de soortelijke wärmte, 
w het gewicht der lengte-eenheid is, 
zoo is bij eene temperatuur r de temperatuursverandering 
^ _ (273 + t) a P 
Awc 
waarin A het mechanisch aequivalent der wärmte voorstelt. 
Reeds voordat Joule de formule van Thomson voor wa- 
ter en walvischtraan bevestigd vond, deed hij proeven met 
vaste lichamen: metalen, houtsoorten, caoutchouc *). 
*) Proceedings R, Soc. vol. 8, pg. 355, 1857. Phil. Trans. 1859, deet 119. 
H* 
