( 81 ) 
maar dat den ondergeteekenden, in de ontzaggelijk uitge- 
breide literatuur omtrent dit onderwerp, een beschouwing 
of stelsel van den een of ander onbekend is gebleven. — 
In elk geval had dan toelichting beoooren plaats te hebben. 
Daarenboven is bet, bij elke conjectuur omtrent de nomen- 
clatuur van den Schrijver, moeielijk te vatten, wat bij met het 
slot der liier ter sprake zijnde afdeeling bedoelt : dat de 
zenuw (ram. II n. trigem.), als ramus dorsalis gekenmerkt, 
ook wel voor een deel »ramus ventralis" en wel een » ramus 
posterior” zijn kan. Eerst 11 a de uitkomsten van verder 
onderzoek wil de Scbrijver »auf die paradox scheinende Mei- 
nung : dass ein Nerv zugleich ramus dorsalis und ventralis 
sein kann, weiter eingeben”. 
Dit punt moet noodzakelijk verduidelijkt worden ; even- 
als de afwijking van de gewone nomenclatuur, welke tot 
verwarring voert. Het is den ondergeteekenden niet gelukt, 
bij de in aanmerking körnende Zoologen van den laatsten 
tijd iets overeenkomstigs te vinden. Stannius, die liier, om 
zijn bijzondere studie van bet zenuwstelsel der visschen, wel 
het eerst in aanmerking körnt, zegt, in zijne Vergl. Anato- 
mie d. Wirbeltliiere , 184(5, l stcr Buch, Abscb. 4, Die Fusche, 
S. 62, het volgende : »Sogleich nach der Ganglienbildung 
der hinteren Wurzel verflicht sich die vordere mit ihr, und 
alsbald treten die Zweige aus dieser verbundenen Nerven- 
masse hervor. In der Regel sind Rami dorsales sea poste- 
riores, und Rami ventrales sea anteriores vorhanden.” 
En in »das peripherische Nervensyst. d. Fische, Rostock, 
1849, S. 77 — 79” zou, alleen bij oppervlakkige lezing, eenige 
grond voor van Wijhe's opvatting schijnen te liggen. Van 
den nervus glossopharyngeus wordt daar gezegd, dat er uit 
voortkomt een ramus anterior en een r. arcus branchialis 
primi. Deze worden sub 1° en sub 2° beschreven ; terwijl 
dan, sub 3°, nog van een bij de haaien voorkomenden, bij 
de roggen ontbrekenden ramus dorsalis eene beschrijving 
volgt. Uit den ganschen inlioud van dit gedeelte, eil de 
beschrijving der overige zenuwen, blijkt echter volkomen, 
dat hier ramus anter. en r. branchialis primus (welke ook 
niet posterior genoemd wordt) zijn de Rami ventrales s. an- 
YfcKSL. KN Id Kl) EU. Sri). NATUUKK. 2de HEEKS. DEEJ. XVJU. 
6 
