( 416 ) 
Kan vivisectie bij wetenschappelijk onderzoek en bij hooger 
onderwijs nagelaten worden? Zoo luidt de eerste vraag des 
Ministers. 
Wie niet geheel onbekend is gebleven met den vooruit- 
gang, dien de biologische wetensckappen en de daartoe be- 
hoorende geneeskunde in onze dagen ondervonden liebben, 
weet, dat hij voor een groot deel aan de expeiimenteele 
methode te danken is, en dat proefnemingen op dieren, die 
volstrekt niet altijd met vivisectie behoeven gepaard te gaan, 
voor den vooruitgang onzer kennis der normale en abnor- 
male levensverschijnselen onmisbaar zijn gebleken. Hon- 
derden voorbeelden kunnen ten bewijze dezer stelling worden 
aangevoerd en zijn herhaaldelijk aan de Yereeniging tot 
bescherming van dieren onder ket oog gebracht. Wij be- 
hoeven ze hier niet te herhalen, en wel des te minder, 
omdat het bestuur dier Vereeniging, na eerst te hebben 
betoogd, dat door verschillende autoriteiten op wetenschap- 
pelijk gebied het nut der vivisectie ernstig betwijfeld wordt, 
ten slotte toch zelf »de vivisectie ter bereiking van een 
wetenschappelijk doel, waarbij nieuwe ontdekkingen bewijs 
behoeven” wil toelaten. 
Maar ook bij het onderwijs kunnen deze proeven niet 
geheel worden gemist. De kennis, die door de beschrijving 
eener proef verkregen wordt, is van een geheel ander ge- 
halte als die, welke door waarneming der proef zelve ont- 
staat. De groote voordeelen van het aanschouwelijk onderwijs 
worden in alle andere natuurwetenschappen gereedelijk toege- 
geven en algemeen erkend, maar bij de studie der levens- 
verschijnselen, de meest samengestelde op het g bied der 
natuurkundige wetenschappen, wenscht het bestuur der Ver- 
eeniging die voordeelen prijsgegeven te zien, en tot reekt- 
vaardiging van dien eisch wordt de uitspraak van ren onge- 
noemde, maar volgens genoemd bestuur een der meest nekwame 
Nederlandsche hoogleeraren aangevoerd, die op len 3 den 
Februari 1876 verklaard heeft, dat dergelijke proeven dieren- 
marteling moeten worden genoemd, ter opsiering van een 
voorlezing of les. Tegenover het gevoelen van dezen onge- 
noemden hoogleeraar, kan dat van dozijnen andere worden 
